Lange tijd was ik een super fan van de Greenports. Bundeling van telers bood immers alleen maar voordelen. Telers met toekomstperspectief moesten zich maar aansluiten bij een groot cluster. Ik heb financiers weleens geadviseerd om ‘stand alone bedrijven’ geen steun meer te geven. Maar zo werkt het natuurlijk niet.
Achter de voordelen van bundeling sta ik echter nog steeds. Een cluster met een mooie diversiteit aan teeltbedrijven brengt nu eenmaal een belangrijke meerwaarde met zich mee: grote en minder grote bedrijven, met een hoge of lage energie- en warmtebehoefte. Concentratie van meerdere bedrijven geeft samenwerkingsvoordelen op gebied van personeel en huisvesting, op gebied van energie en water. Samenwerking met directe collega’s zonder transportkosten voor onderling transport. Een teeltgebied als de Wieringermeer, dat leek me het ideale plaatje.

Maar waarom spreek ik in de verleden tijd? Wat heeft mijn mening doen veranderen, of in ieder geval genuanceerd? Het antwoord is kort maar krachtig: hygiëne! Want als je kijkt naar plantgezondheid en het cruciale belang van bedrijfshygiëne, dan is het eigenlijk wel lekker om op een locatie te zitten zonder buren. Op een eiland heb je geen last van de wittevlieg van de buurman. Op een eiland waaien er geen stoffen je bassin in, die zorgen voor een MRL in je water van stoffen die je nog nooit hebt gezien. Op een eiland, lekker naast een natuurgebied, heeft hygiëne een heel andere dimensie dan binnen een cluster.

Dus rest niets anders dan je eigen eiland creëren binnen het cluster. Dat heeft echter wel wat voeten in de aarde, want de risico’s zijn groot, heel groot. Investeringen zijn bittere noodzaak: insectengaas, regenwaterontsmetter, bassin afdekken, hygiënesluis, bedrijfskleding, maar dan ben je er niet. Want wie controleert het personeel dat met busjes van het uitzendbureau van en naar je teeltbedrijf wordt gebracht? Medewerkers van verschillende bedrijven in één busje, op één pluchen bank die niet ontsmet is.

Kortom, het valt niet mee om een teelteiland te realiseren, met louter schone eilandbewoners. Maar dat moet wel. Ik vind dat er nog steeds grote, onverantwoorde risico’s worden genomen door bedrijven open te stellen, zonder essentiële maatregelen te treffen. Dat vergroot ook de risico’s voor de nabijgelegen teeltbedrijven en dat is onverantwoord. Daarvoor liggen de eilandjes binnen het cluster te dicht bij elkaar.

Maikel van den Berg, zaadteler in Bleiswijk