Afgelopen weekend ontstond flinke commotie over residuen van gewasbeschermingsmiddelen die gevonden zijn op aardbei. Op 4 november kopte dagblad Trouw: ‘Aardbeien zes keer giftiger dan ander fruit door cocktaileffect.’ Het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) reageert drie dagen later door te stellen dat er voor consumenten geen risico’s zijn aan de niveaus die zijn aangetroffen.
Het dagblad meldde dat de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) meerdere verschillende restanten van gewasbeschermingsmiddelen heeft aangetroffen op aardbeien, die afkomstig zijn uit Nederland, België, Spanje, Polen, Marokko en Egypte. Trouw concludeerde dat deze vruchten zes keer giftiger zijn dan ander fruit. Bovendien vroeg de redactie zich af of het stapeleffect van middelen nog wel veilig is. Later die dag besteedde het NOS journaal ook aandacht aan dit onderwerp.
Deze rechtstreekse aanval lokte veel reacties uit bij aardbeientelers die zich aangevallen voelen. Verschillende telers lieten van zich horen. Richard Kalter uit IJsselmuiden plaatste een filmpje op Facebook, waarin hij vertelt hoe op zijn bedrijf de gewasbescherming is geregeld. Ook De Westlandse Aardbei in ’s-Gravenzande en Meinardi in Noordbroek lieten via dit medium van zich horen. Marcel Dings uit Venlo mocht een weerwoord geven in de online editie van Trouw.
Beoordeling risico’s
Het Ctgb geeft op haar website een uitleg hoe het de risico’s van individuele middelen en hun werkzame stof beoordeelt. Daarnaast legt het college uit hoe het de risico’s beoordeelt van meerdere middelen op één gewas of het consumeren van verschillende gewassen met ieder hun eigen residuen.
Voordat een gewasbeschermingsmiddel wordt toegelaten beoordeelt het college aan de hand van Europese criteria of een middel en de werkzame stof veilig zijn voor mens, dier en milieu. Voor de veiligheid van mensen kijkt het naar de ADI, de aanvaardbare dagelijkse inname. Daarnaast wordt berekend welk maximaal residu gehalte (MRL) er mag achterblijven op het gewas. De som van de MRL’s van verschillende soorten groenten en fruit mag de ADI niet overschrijden.
Gecombineerde blootstelling
Op producten kunnen combinaties van stoffen voorkomen, omdat een middel meerdere werkzame stoffen bevat, of wanneer er per teelt meerdere middelen nodig zijn om verschillende ziekten en plagen te bestrijden. De ervaring leert dat het extra risico van gecombineerde blootstelling zeer gering is, meldt het college. Stapeling van middelen valt voor het overgrote deel binnen de bestaande veiligheidsmarges.
Bovendien wijzen meetgegevens uit de praktijk uit dat residuniveaus vaak erg laag zijn en ver onder de MRL’s liggen. Het Ctgb dringt er in Europa wel op aan om modellen te ontwikkelen die eventuele effecten van combinaties beter voorspellen.
Tekst: Pieternel van Velden
