Vorig jaar nam Westlandse Plantenkwekerij een tweede locatie in ’s-Gravenzande in gebruik. Hierbij werd geïnvesteerd in een volledig nieuw watersysteem. De belangrijkste voorwaarde was dat het systeem volledig gesloten zou zijn en geen water geloosd hoefde te worden. De inzet van een rotatiefilter – een vrij unieke techniek binnen de glastuinbouw – helpt om de gestelde doelen te realiseren.

Een huzarenstukje. Zo mag de recente uitbreiding van Westlandse Plantenkwekerij (WPK) aan de Aaksterlaan 10 in ’s-Gravenzande met recht worden genoemd, benadrukt bedrijfsleider Jos Zwinkels. “Eind vorig jaar kregen we de kans om de locatie van de buurman, met een omvang van 2,5 hectare, aan te kopen. Een unieke kans; hiermee konden we de bedrijfsomvang in ’s-Gravenzande namelijk verdubbelen. Maar er moest wel in korte tijd enorm veel werk worden verzet. Op 1 december werden er nog tomaten geoogst in de betreffende kas en rond 15 februari moesten wij op deze locatie al starten met de opkweek van potplanten.”
Om de locatie geschikt te maken voor de opkweek van warme groenteplanten en potplanten moest de kasinrichting volledig op de schop. “Dat was een behoorlijk complexe operatie. Alles moest eruit, in feite bleef alleen de kasconstructie intact.”

Geen water lozen

Ook het complete watersysteem op de aangekochte locatie werd vernieuwd. Voor het ontwerp en de inrichting hiervan ging Zwinkels om tafel met Royal Brinkman. “Wat het allerbelangrijkste criterium voor ons was? Dat we geen water hoefden te lozen. Al het water dat je binnen hebt, moet je binnen zien te houden, zo is onze overtuiging. Alles wat je loost, kost immers geld.”
Het watersysteem van de bestaande locatie aan de Aaksterlaan 6 vormde de blauwdruk voor het ontwerp van het nieuwe systeem. Dit functioneerde namelijk al jarenlang naar volle tevredenheid. “We zetten op onze nieuwe locatie hemelwater en osmosewater in”, vertelt Zwinkels. “Dit water wordt, na ontsmetting met behulp van UV, ingezet in ons eb- en vloedsysteem. Dit is ons belangrijkste watergeefsysteem. Daarnaast zetten we ook wel bovenberegening in en kunnen we op plekken handmatig watergeven. De bovenberegening is onder meer nuttig tijdens de zomermaanden, wanneer het soms snel droogt. Daarnaast telen we sommige planten in trays; dan is een eb- en vloedsysteem geen optie.”

Eb en vloedsysteem

Het retourwater wordt opgeslagen in vuilwatertanks en vervolgens ontsmet met de Opticlear Diamond. Deze installatie doodt bacteriën, virussen, schimmels, et cetera in het water. “De apparatuur bestaat uit twee verschillende torens”, vertelt Joshua Reijnen, specialist watertechniek bij Royal Brinkman. “De eerste toren is een soort voorfilter, die het water zuivert met behulp van filtratiekorrels. In de tweede toren vindt actieve oxidatie plaats, met behulp van onder meer ozon en waterstofperoxide. Vervolgens slaan ze het ontsmette water op in twee tanks, waarna het opnieuw inzetbaar is op de tuin. Er wordt dan ook nog schoon water bijgemengd.”
Zwinkels vult aan dat de hoeveelheid schoon water die wordt toegevoegd relatief beperkt is. “Het voordeel van een eb- en vloedsysteem is immers dat 90 procent van het water dat je inzet retour komt.”
Het nieuwe watersysteem werd ook gekoppeld aan het watersysteem op de Aaksterlaan 6. “Hier hebben we namelijk geen ontsmettingsunit voor hemelwater. Het water dat we bij deze kas opvangen, wordt daarom ook ontsmet op de nieuwe locatie en gaat vervolgens weer retour naar nummer 6.”

Ronddraaiende trommel

Het meest bijzonder aan het watersysteem op de nieuwe locatie is de inzet van een rotatiefilter, met een capaciteit van 75 kuub per uur. Deze filtert het retourwater, nog voordat dit wordt opgeslagen in de retourwatertanks. “Het water dat terugkomt van de eb- en vloedvloeren gaat eerst door een zeefbocht, die de grove deeltjes – met een diameter tot circa een halve millimeter – eruit haalt”, zegt Reijnen. “Vervolgens gaat het water het rotatiefilter in. Dit is een soort van trommel, die ronddraait en het vuil met een diameter tot 20 micrometer verwijdert. Het gaat dus om hele fijne deeltjes. Nozzles zorgen ervoor dat het vuil niet aan de trommel kleeft.”
De vuildeeltjes komen via een gootje in een aparte bak, waar deze kunnen uitlekken. Het lekwater wordt vervolgens opnieuw gefilterd en hergebruikt. “Er blijft dus alleen een relatief droge substantie over, die rechtstreeks naar de vuilverwerking kan. Van afvalwater is geen sprake.”
In dit laatste schuilt het grootste voordeel voor WPK. “Zoals gezegd willen wij niets lozen”, zegt Zwinkels. “En bij veel traditionele filters – denk aan zand-, zeef- of circulatiefilters – blijf je zitten met spoelwater. Dit is vervuild, en daar moet je dus iets mee. En een doekfilter heeft weer als nadeel dat je het doek regelmatig moet vervangen, meestal op momenten dat het niet uitkomt. Dankzij de inzet van het rotatiefilter hebben we – behalve de droge vuildeeltjes – geen enkel restproduct. Dat is ons veel waard.”

Hogere investering

Ook het feit dat er al bijna tien jaar een rotatiefilter draait op de Aaksterlaan 6 speelde een belangrijke rol in de keuze voor dit type. Zwinkels: “Dit systeem draait al jarenlang naar volle tevredenheid, werkt altijd probleemloos en vergt weinig onderhoud. Dat trok ons over de streep om opnieuw te kiezen voor dit filter. Ook is het water uitermate schoon en zijn er nauwelijks problemen met ziekten. Dat is voor ons natuurlijk van cruciaal belang; we werken immers met jong en kwetsbaar materiaal.”
De geschetste trend zet zich volgens de bedrijfsleider door op de nieuwe locatie. “Natuurlijk, in het begin moet je weer even wennen aan zo’n nieuwe installatie en alles juist afstellen. Maar per saldo ben ik uitermate positief, ik kan niet anders zeggen. Dit filter is weliswaar drie tot vier keer zo duur als een standaard schermfilter, maar is de extra investering meer dan waard. We zijn gegarandeerd van schoon water, terwijl we niet hoeven te lozen. Wat wil je nog meer? En hoewel het rotatiefilter een sleutelrol speelt in het geheel, dragen ook alle andere onderdelen van het watersysteem bij aan ultraschoon gietwater. Het zijn een heleboel kleine componenten, die samen het verschil maken.”

Verdere opmars voorzien

Reijnen geeft aan dat rotatiefilters nog slechts mondjesmaat worden ingezet in de tuinbouw. Beetje bij beetje neemt de belangstelling voor dergelijke spoelwaterloze filters echter toe. “De hogere prijs vormt voor veel ondernemers nog wel een bottleneck. Tegelijkertijd willen tuinbouwbedrijven steeds minder afvalwater lozen, ook omdat de wetgeving op dit vlak steeds strenger wordt. Daarnaast hechten zij, mede ingegeven door de toenemende ziekte- en virusdruk, steeds meer waarde aan schoon water. En zijn ze ook bereid om hierin te investeren. Plantenkwekerijen lopen wat dit betreft voor op productiebedrijven; zij werken met tere producten en willen geen enkel risico nemen. Maar vanwege de genoemde voordelen voorzien wij de komende jaren een verdere opmars van rotatiefilters en andere spoelwaterloze filters binnen de tuinbouw.”

Tekst en beeld: Ank van Lier