Telersvereniging SweetPoint gaat dit jaar de snackpaprika Tatayoyo op grotere schaal telen op de locatie in Honselersdijk. Deze paprika wordt afgenomen door een Duitse supermarkt. Het gaat hier om een gezamenlijk project, zegt teler Michel Zuijderwijk. “Je hebt de hele keten nodig om een nieuw product in de markt te zetten.”
De oranje Tatayoyo is de nieuwste innovatie van veredelaar Rijk Zwaan en een van de nieuwere producten in het assortiment van Telerscoöperatie Growers United. Op de 4,7 ha grote locatie in Honselersdijk wordt dit jaar 1,2 ha van deze snackpaprika geteeld, naast 3,5 ha reguliere zoete puntpaprika’s. Dit is een proeflocatie van de veredelaar, vertelt Zuijderwijk. “Hier testen we alle zoete puntpaprika-rassen voor het bedrijf. We zijn met een paar vierkante meter begonnen, als proef, we telen het product nu zo’n vier jaar. We hebben de teelt goed in de vingers en zijn er klaar voor om de paprika’s grootschaliger voor de Duitse supermarkt te gaan produceren.”
Innovatie met potentie
Volgens Zuijderwijk is 1,2 ha een behoorlijk oppervlak voor een nieuw product. De vraag is bijvoorbeeld of de paprika’s de kilo’s gaan opleveren die nodig zijn om kostprijstechnisch uit te komen. Dat is iets wat we nu nog niet weten, zegt hij. “En stel, de supermarkt besluit dat het product niet aan de verwachtingen voldoet en wil het niet meer afnemen; dan zijn de kosten voor de teler. Je vindt namelijk niet zo makkelijk een andere klant voor zo’n nieuw product. Wij denken dat deze paprika veel potentie heeft, maar dan moet die zich dit jaar wel gaan bewijzen.”
Ondanks de risico’s die aan het opschalen zitten, beleeft Zuijderwijk veel plezier aan het telen van een nieuw product. Als je het niet leuk vindt om iets nieuws op te pakken, moet je er niet aan beginnen, want het kost veel tijd en energie, zegt hij. “Wat ik mooi vind, is dat je vanaf het allereerste begin met zo’n innovatie bezig bent tot het moment dat het op de markt komt. Dat is een interessant traject. Daarbij hoop je dat je iets nieuws in handen hebt, waarmee je geld gaat verdienen én dat toekomst heeft.”
Gewas leren kennen
Het eerste jaar met een nieuw ras kost geld, het tweede jaar gaat het al een stuk makkelijker, zegt hij. “Je moet het gewas eerst leren kennen, weten hoe je er in de teelt mee moet omgaan. Daarnaast verstoort een nieuwe teelt het arbeidsproces, deze paprika vraagt bijvoorbeeld veel meer arbeid dan de gewone puntpaprika. Daar moet je je bedrijf dan weer op inrichten. Daarom is het belangrijk dat de snackpaprika commercieel goed in de markt wordt gezet: de prijs die de consument ervoor wil betalen, moet kloppen met de kostprijs.”
De paprika mag niet te grof worden, tussen de 30 en 90 gram. Aan het begin van het seizoen is de vrucht wat fijner, gedurende de teelt wordt die wat grover en aan het einde weer wat fijner, zegt Zuijderwijk. “Een te grove snackpaprika is moeilijker te vermarkten. Daarnaast is het een vegetatief gewas: we moeten er alles aan doen om het goed te zetten, anders heb je veel blad, veel werk en te weinig vruchten.”
Elke vijf dagen oogsten
Het arbeidsvraagstuk is sowieso een uitdaging, vindt de teler. “Waar de zoete puntpaprika om de tien dagen wordt geoogst, moeten we deze paprika iedere vijf dagen oogsten voor een goede kwaliteit. Dat vraagt om een andere organisatie in de kas wat arbeid betreft. Bovendien heb je twee keer zoveel tijd nodig om dezelfde kilo’s te oogsten in vergelijking met de puntpaprika. Dat betekent dat we meer mensen nodig hebben.”
Wat betreft ziekten en plagen trekt de snackpaprika meer plaaginsecten aan, waarschijnlijk omdat het gewas wat zoeter is, aldus Zuijderwijk. “We moeten er met de biologie bovenop zitten, door meer natuurlijke bestrijders in te zetten dan in de andere kassen.” Verder is het zaad twee keer zo duur als dat van de reguliere zoete puntpaprika, zegt hij.
Smaak uit wilde paprika
De Tatayoyo is ontstaan uit een ‘wilde’ paprika met een speciale smaak, vertelt Heleen van Rijn-Wassenaar, marketingspecialist bij Rijk Zwaan. De smaak is via veredeling ingekruist in een nieuwe paprika, waarbij bewust is gekozen voor een oranje vrucht met een formaat dat tussen de gewone snackpaprika en blokpaprika in ligt, zegt zij. “Als je een nieuwe smaak inkruist en de consument ziet geen verschil met andere paprika’s, is het marketingverhaal erachter lastig te vertellen.”
Het eerste ras, een proces van 10-12 jaar veredelen, heeft de naam Mitayo RZ meegekregen. Als merk hebben we voor Tatayoyo gekozen, zodat je nieuwe rassen steeds onder dezelfde naam kunt verkopen, legt Van Rijn uit. “De paprika valt op door zijn smaak: krachtig, zoet en met rijke aroma’s. Ook zitten er bijna geen zaden in de vrucht, waardoor het product geschikt is als tussendoortje.”
Hoog aromatisch profiel
De snackpaprika heeft een hoog aromatisch profiel: 19 van de vluchtige stoffen (volatiles) in het product verschillen van die van reguliere paprika’s, aldus de marketingspecialist. “Het gaat hier om aroma’s die je ook in tropische vruchten vindt of in witte wijn.” Uit consumentenpanels blijkt dat de consument de smaak waardeert, zegt zij. “Bijna 90 procent vindt de snackpaprika lekker. We zien slechts een klein percentage dat de vrucht niet smakelijk vindt.”
De snackpaprika is in 2023 commercieel geïntroduceerd. Het product werd aanvankelijk alleen in Nederland geteeld, nu ook in Spanje, om jaarrond te kunnen leveren aan de retail. Van Rijn: “We willen dat de vraag vanuit de retail komt, het gaat hier om een vraaggestuurde introductie. We hebben een bepaalde hoeveelheid zaad geproduceerd; als de paprika gaat lopen, schalen we de zaadproductie op. Daar zit wel een spanningsveld: een goed inzicht in de ontwikkelingen en de juiste planning is essentieel om voldoende zaad beschikbaar te hebben als de vraag flink gaat toenemen.”
Snackcategorie groeit
Telersvereniging SweetPoint is onderdeel van Growers United. De telerscoöperatie heeft deze paprika aan haar assortiment toegevoegd en zet die af op de Duitse markt. Het product wordt verkocht in topsealschalen van 200 gram, drie tot vijf paprika’s per schaal.
De coöperatie kijkt samen met de teler naar de potentie van een nieuw ras, zegt Sanne Kuyvenhoven, product marketeer bij de telerscoöperatie. “Als de kwaliteit goed genoeg is om op te schalen, kijken wij of hier markt voor is. Deze snackpaprika lag al in de schappen van de Duitse supermarkt, het gaat hier om een uitbreiding. We zien dat de snackcategorie groeit, de consument kiest vaker voor gezond snacken.”
Smaak vasthouden
Teler Zuijderwijk vindt de Tatayoyo ‘leuk en lekker’. “Ik mag er graag eentje eten”, zegt hij. “Het is een wat kleinere paprika die lekker weg hapt, een echte snack. Als de vrucht niet lekker was, waren we er ook niet aan begonnen.” Het is volgens hem wel belangrijk om de smaak in het ras te houden. “Zoals ik al zei, is dit jaar cruciaal voor de snackpaprika: blijft het een product in de marge of gaat het grotere vormen aannemen. Als we de smaak weten vast te houden, zie ik een mooie toekomst voor deze nieuwe paprika.”
Tekst: Annemarie Gerbrandy, beeld: Michel Heerkens
Michel Zuijderwijk: “Als we de smaak weten vast te houden, zie ik een mooie toekomst voor de nieuwe snackpaprika.”
