De Europese wetgeving rondom de inzet van innovatieve veredelingstechnieken als CRISPR-Cas moet worden versoepeld. Alleen zo kan de glastuinbouw toekomstige uitdagingen het hoofd bieden. Dat was de belangrijkste boodschap van SGP-Europarlementariër Bert-Jan Ruissen tijdens een bezoek aan CVPO, het EU-bureau voor plantenrassen. Hier werd ook een onderzoek gepresenteerd waaruit blijkt dat het systeem van kwekersrecht een sleutelrol vervult in de ontwikkeling van nieuwe rassen en variëteiten.

Tijdens het werkbezoek van de Europarlementariër aan het EU-bureau voor plantenrassen in het Franse Angers werd een studie gepresenteerd over het belang van kwekersrecht: het intellectueel eigendomsrecht voor een nieuw plantenras. “Met dit recht houden veredelaars gedurende 25 of 30 jaar het alleenrecht op vermeerdering en het op de markt brengen van een bepaald ras”, legt Bert-Jan Ruissen uit. Hij is als Europarlementariër lid van de commissie voor Landbouw. “Daarbij betalen telers die het betreffende ras of de cultivar willen planten royalties aan de veredelaar. Het unieke van kwekersrecht schuilt in het feit dat het betreffende plantmateriaal nog wel beschikbaar blijft voor andere veredelaars, voor het ontwikkelen en verhandelen van nieuwe rassen. Dat is bij octrooirecht niet het geval. Terwijl het wel heel belangrijk is dat plantmateriaal kan worden gebruikt voor verdere veredeling, om de innovatie qua rassen en cultivars in de benen te houden.”

Innovatief klimaat

Het onderzoek naar het functioneren en het belang van kwekersrecht werd uitgevoerd omdat dit systeem volgens Ruissen regelmatig onder druk staat. “Zo laait met regelmaat de discussie op om octrooi te gaan verlenen op planteigenschappen. Dat zou het kwekersrecht ondermijnen, omdat het maken van nieuwe kruisingen en verdere veredeling dan wordt belemmerd.”
Het onderzoek, dat werd uitgevoerd door het Bureau voor intellectuele eigendom van de Europese Unie (EUIPO), toonde volgens de Europarlementariër aan dat het systeem van kwekersrecht goed functioneert en dat ook boeren en tuinders hier baat bij hebben. “Tuinders in sommige landen mopperen wel eens over de royalties die ze moeten betalen, maar het onderzoek laat zien dat het feit dat veredelaars een beloning ontvangen er wel voor zorgt dat ze continu nieuwe variëteiten blijven ontwikkelen. Ofwel: het kwekersrechtsysteem draagt bij aan een innovatief klimaat. En dat is van groot belang, vanwege de uitdagingen die er richting de toekomst liggen. Denk bijvoorbeeld aan de Farm to Fork-strategie, om de Europese voedselvoorziening te vergroenen. In dit kader moet de inzet van gewasbeschermingsmiddelen in 2030 gehalveerd zijn. Nieuwe rassen, die beter resistent zijn tegen ziekten en plagen, kunnen hieraan bijdragen. Het kwekersrechtsysteem vervult hierin een belangrijke rol en het is daarom zaak om dit naar de toekomst toe overeind te houden.”

Hoge administratieve lastendruk

Om de ontwikkeling van nieuwe rassen verder te versnellen, is het volgens Ruissen ook cruciaal dat er meer ruimte komt voor nieuwe veredelingstechnieken. Dan gaat het bijvoorbeeld om CRISP-Cas. “Een techniek als CRISPR-Cas, waarbij je heel specifiek een stukje DNA kunt ‘knippen’ uit een plant en kunt inbrengen in een nieuw ras, kan helpen om sneller te komen tot nieuwe en betere rassen. Nu vallen deze technieken in Europa echter onder de GMO-regelgeving, wat een enorme administratieve lastendruk met zich meebrengt.”
Het gevolg is dat veredelaars nauwelijks gebruikmaken van dergelijke innovatieve technieken. “Dat is zonde, aangezien hier enorm veel mee te winnen is. De regelgeving rondom nieuwe veredelingstechnieken moet daarom soepeler. Ook omdat deze buiten de EU minder strikt is, wat onze concurrentiepositie verzwakt.”

Voorstellen voor versoepeling

De Europarlementariër is hoopvol dat er in de toekomst een en ander gaat veranderen op dit vlak. “Het ziet ernaar uit dat de Europese Commissie volgend jaar met voorstellen komt voor versoepeling van de regelgeving rondom innovatieve veredelingstechnieken. Maar het is nog afwachten hoe deze er precies uit gaan zien. Meer ruimte voor nieuwe veredelingstechnieken is in ieder geval absolute noodzaak om glastuinders te helpen om toekomstige uitdagingen – bijvoorbeeld qua reductie van middelengebruik – het hoofd te bieden.”

Tekst: Ank van Lier, beeld Cees van der Wal