De batterij en besturing kostten ongeveer een half miljoen euro, maar santiniteler Harry Wubben uit Nootdorp verwacht die in vier jaar terug te verdienen. Zeker als de chaos op het stroomnet aanhoudt. Die zorgt namelijk voor grote pieken en dalen in de elektriciteitsprijzen. “De maatschappij wordt er ook nog beter van, want deze batterij helpt mee het net te stabiliseren. Die kan namelijk in 1 seconde 100 procent vermogen geven voor laden of ontladen.”
Harry Wubben houdt ervan om lastige puzzels te leggen. Zo efficiënt mogelijk omgaan met energie is zo’n puzzel. Op zijn bedrijf Funny Santini, dat jaarrond op 6 ha 30 miljoen santini’s in tien soorten en kleuren teelt, is hij al jaren bezig om de energievoorziening te optimaliseren. Dat doet hij stap voor stap.
“Wij hebben op de eerste plaats twee WKK’s. De ene kan 1.500 kWh aan stroom opwekken, de andere 1.200 kWh. In de zomer gebruiken we de eerste WKK voor CO2 en staat de tweede standby om bij een stroomtekort aan Tennet te leveren. Als we de WKK inzetten voor CO2 en elektriciteit, hebben we een buffertank om de warmte een etmaal op te slaan. Die gebruiken we dan weer ’s nachts. Met onze WKK’s kunnen we 2,7 MW zelf opwekken. Op piekmomenten moesten we daarnaast 500 kWh stroom inkopen.”
Zonnepanelen, LED en Airmix
In 2019 zette de teler een volgende stap. Hij liet duizend zonnepanelen op het dak van de schuur en de werkplaats plaatsen. Door de hoge stroomprijzen van de afgelopen jaren koos Wubben er verder voor om in LED-belichting te investeren, die de helft van de stroom verbruikt met hetzelfde lichtrendement. Dat gebeurde in drie stappen.
In 2020 heeft hij eerst 55 µmol/m².s aan LED-lampen bijgehangen. “In dat jaar hebben we ook een aantal Airmixen opgehangen om de kas te ontvochtigen en zo energie te besparen. In 2022 hebben we de helft van de SON-T door LED vervangen, waarmee we 50 procent kosten bespaarden. In 2023 schakelden we helemaal over.” Inmiddels kan hij ruim 200 µmol/m².s geven. “Voordeel van de nieuwste LED-lampen is dat we die kunnen dimmen als de prijzen hoog zijn.”
Pieken en dalen
De aanleiding voor de meest recente investering is helder: de aanhoudende pieken en dalen in de stroomprijzen. Het stoorde Wubben dat hij op bepaalde piekmomenten 500 kWh stroom duur moet inkopen en bij teruglevering niets krijgt. Als voorbeeld laat hij een plaatje van de prijzen op de zogenaamde onbalansmarkt zien, die elk kwartier veranderen. Om 12.00 uur piekt de prijs op 600 euro per MW, om 17.00 uur is die min 200 euro per MW.
“Als de zon niet schijnt en er geen wind is in Nederland, dan is de stroom duur. Als er een overschot is aan zon, ontploft het net. Die onbalans komt omdat er zoveel zonnepanelen en elektrische auto’s zijn bijgekomen in Nederland. Dat ontregelt het elektriciteitsnet en zorgt voor die pieken en dalen.”
Zeer snel schakelen
Investeren in een accu was de beste optie, omdat een e-ketel voor hem niet interessant is en hij in de toekomst met aardwarmte wil verwarmen. “Ik heb nog 700 kW over op mijn netaansluiting. Dat is een voorwaarde om deze batterij goed te kunnen benutten”, legt de teler uit.
De accu staat in een container op het erf. BattiQ is de leverancier. CEO Jan Dijkshoorn, die ook is aangeschoven, deelt de specificaties. “De opslagcapaciteit is 947 kWh, dus bijna 1 MWh. De batterij heeft een vermogen van 704 KW, hetgeen bepalend is voor de snelheid van uitwisselen met het net. In 1 seconde kan het volledige vermogen worden ingezet op het net. Zeer snel kunnen schakelen is een voorwaarde om te mogen meedoen op deze specifieke onbalansmarkt. Zo helpt deze teler Tennet om het hoogspanningsnet stabiel te houden. Alleen gecertificeerde bedrijven mogen dat.”
Softwaresystemen koppelen
Wubben heeft daarom een contract afgesloten met het gecertificeerde Enova, dat zijn bedrijf ontsluit op deze onbalansmarkt en ook het energiemanagementsysteem van zijn hele bedrijf beheert. Het rekent met de prijzen, die elk kwartier veranderen.
“Voor mij betekent het dat ik in de tool van Enova werk. Ik stel daar de bandbreedtes in, waarbinnen de tool kan sturen. Eén lichtgroep plaats ik in de zomer bewust buiten dit systeem. Onze jonge planten hebben een lange dag nodig, waarmee ik geen risico wil nemen. De tool heeft verder inzicht in alle installaties in de kas, zoals de buffertank en de WKK. Met al die informatie kan hij de energiekosten optimaliseren. Priva en Stolze hebben keihard gewerkt om dat goed in te regelen. Daarna moet het vanzelf gaan.”
Ook de randvoorwaarden van het gebruik van de batterij zijn in de tool opgenomen. Zo kan de batterij tot 10% ontladen worden, maar niet verder. “Er is continu een check hoever de accu is gevuld. In de praktijk verwacht ik dat de accu ongeveer 50 procent is opgeladen, zodat we zowel kunnen terugleveren als vullen. Het is bovendien een zelflerend systeem”, vertelt de ondernemer.
Minder brandgevaarlijk
Voor de ingebruikname zijn dus aardig wat partijen betrokken geweest. Behalve dit regelwerk had Wubben met een andere, onverwachte hobbel te maken. “Het kostte ons heel wat moeite om aan de verzekering uit te leggen dat de accu niet brandgevaarlijk is. Sinds de brand op het schip met elektrische auto’s zijn ze daar nogal huiverig geworden”, vertelt de ondernemer, die met zijn dertig jaar ervaring als Officier van Dienst bij de Brandweer Haaglanden alerter is op brandgevaar dan menigeen.
Dijkshoorn vult aan hoe die veiligheid is gewaarborgd. “De accu heeft LiFePO4-batterijcellen. Die zijn veel minder gevoelig voor ‘termal runaway’ dan lithium-ion-batterijen. ‘Termal runaway’ is een proces waarbij de cellen oververhit raken en elkaar aansteken. TÜV Rheinland heeft dit getest en ons gecertificeerd. Op het gebied van veiligheid kan ik verder noemen dat we 100 procent Europese software hebben op Europese servers. Belangrijk als het om de veiligheid van de energievoorziening gaat.”
Hoeveel de accu de energiekosten precies gaat drukken, gaat de teler de komende tijd ervaren. Eind februari is deze in gebruik genomen, nadat alle systemen uitgebreid zijn getest.
Inspelen op pieken en dalen
“Een deel van de verdiensten bestaan uit het salderen van de energiebelasting. Maar het grootste aandeel van de kostenbesparing zit natuurlijk in het inspelen op de pieken en dalen in de elektriciteitsprijzen. Als we 400 euro per dag kunnen besparen, is de terugverdientijd vier jaar. Daarom wilde ik de investering zo snel mogelijk doen. Zo lang de salderingsregeling bestaat, is er chaos op het net. Die chaos wordt nu mijn verdienmodel.”
Dat de batterij helpt om het net te stabiliseren en zo de regio een belangrijke dienst bewijst, brengt de teler graag onder de aandacht. Als gemeenteraadslid voor de VVD in Pijnacker-Nootdorp legt hij vaak uit welke belangrijke rol de glastuinbouw speelt in de energievoorziening. Dijkshoorn kan dat beamen. “Het hele elektriciteitsnet in Nederland loopt tegen zijn grenzen aan, behalve in Zuid-Holland. Ondernemers zoals Wubben zorgen voor een belangrijke buffer.”
Tekst: Karin van Hoogstraten, beeld: Michel Heerkens
