In 2008 werd paprikateler Jaap Vink uit Beetgum een milieuheld. Hij ging zijn bedrijf verwarmen en groene stroom produceren met een biomassa-WKK, een van de eerste in Nederland. Er wordt regionaal snoeihout gebruikt in een straal van 100 km. Vroeger ging dat naar Duitsland, omdat er in Nederland geen bestemming voor was. Nu dreigt echter bedrijfssluiting. Zijn installatie stoot te veel stikstof uit en de provincie Friesland wil handhaven. “Ik sta met mijn rug tegen de muur. De rechter moet maar beslissen.”

Voor agrarisch ondernemers begint de milieu- en energiewetgeving steeds meer op een lach-of-schietshow te lijken. Paprikateler Jaap Vink is het lachen voorlopig vergaan. Op straffe van hoge boetes moet hij de stikstofuitstoot uiterlijk 11 december binnen de norm brengen.
“Dat gaat me niet lukken, zelfs niet wanneer ik terugval op mijn gasketel. Ook dan ligt de uitstoot van stikstof nog boven de norm die de natuurbeschermingsvergunning vereist (0,0 mol stikstof per ha/jaar). Het is om gek van te worden. Hoewel de provincie zegt naar een oplossing te zoeken, heb ik nog niets concreets gehoord dat daarop wijst. Ik heb de rechtbank gevraagd de zaak snel in behandeling te nemen, want eind deze maand arriveren de nieuwe planten en moet ik weer stoken.”

Handhavingsverzoek

Aanleiding voor deze nieuwe milieuklucht is het handhavingsverzoek dat milieuorganisatie MOB aan alle provincies richtte, waarbij het nadrukkelijk wees op de (veelal) te hoge stikstofuitstoot van biomassa-installaties. De vergunningsaanvraag die Vink vervolgens indiende om zijn installatie én bedrijf in de benen te houden, werd afgewezen door de provincie. De gevierde milieuheld uit 2008 dreigt nu een milieucrimineel te worden.

Angst regeert bij beleidsmakers

“Ondanks alle gesprekken lijkt de angst te regeren bij de beleidsmakers. In elk geval hier in Friesland, want in sommige provincies is er wel degelijk zicht op perspectief voor biomassa-installaties. Als alleen de cijfers regeren en er geen oog meer is voor het grotere plaatje, kunnen wij ons bedrijf wel sluiten. Dat de stikstofuitstoot omlaag moet neem ik zonder meer aan, maar er zijn effectievere en betere methoden om dat te realiseren dan deze. Of ik dit snoeihout nu wel of niet verstook, het leidt ergens tot stikstofuitstoot. Wij zetten het alleen om in warmte en groene stroom.”

Conflicterende regels

Vink noemt het slap dat de beleidsmakers zich het mes zonder slag of stoot op de keel laten zetten en de Friese glastuinbouw daarmee feitelijk in de uitverkoop gooien. Ten einde raad heeft hij de rechter gevraagd om een oordeel te vellen. “Of dat een oplossing biedt is de vraag, maar het zal in elk geval duidelijkheid scheppen”, aldus de zwaar teleurgestelde teler. “Feitelijk ligt het probleem in Den Haag. Daar worden telkens weer wetten en regels bedacht die met elkaar conflicteren en ondernemers de das omdoen. Zelfs wanneer je je uiterste best doet om je bedrijf duurzaam en toekomstbestendig in te richten, ben je je leven niet zeker. Zo kun je toch niet ondernemen?”

Update redactie d.d. 14 december 2020:
Biomassacentrales in de provincie Friesland krijgen uitstel tot zes weken nadat hun bezwaarschrift is behandeld, waarschijnlijk tot april. Telers krijgen dus meer tijd om de noodzakelijke vergunning te regelen. De spoed-rechtszaak die zij hadden aangespannen is daarmee van de baan. Vink zegt in het Friesch Dagblad opgelucht te zijn. “Ik ben blij dat de druk van de ketel is. Nu kunnen we verder en kijken of we onze biomassa-WKK kunnen legaliseren.”

Tekst: Jan van Staalduinen