De glastuinbouw kan een interessante rol spelen in verschillende waterstofketens. Dat concludeert BlueTerra in het position paper Waterstof voor de Nederlandse glastuinbouw dat het bureau onlangs schreef in opdracht van Topsector Tuinbouw. Er is echter nog geen uitgewerkt scenario, stelt Wilko Wisse, adviseur Glastuinbouw bij RVO. ‘Trigger ons met plannen en wensen. Het is zaak om als overheid samen met ondernemers en sectororganisaties te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn.’

De inzet van waterstof in de energietransitie kan mogelijk een versnelling krijgen door de huidige energiecrisis en afhankelijkheid van fossiele energie uit Rusland. Voor de glastuinbouw kan waterstof een interessante rol spelen. Dat blijkt uit de position paper en deze conclusie wordt onderschreven door Glastuinbouw Nederland.
Ook Wilko Wisse ziet een rol weggelegd voor waterstof in de energietransitie waar de glastuinbouw voor staat. Wisse, tegenwoordig adviseur Glastuinbouw bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en voorheen werkzaam bij Lans Tomaten, schijnt zijn licht over de mogelijkheden.

Wat kan waterstof betekenen voor de glastuinbouw?

“Waterstof kan een deeloplossing zijn in de energietransitie van de glastuinbouw. Maar het is niet zo dat waterstof een wondermiddel is dat op termijn alle aardgas kan vervangen. We moeten het daarom niet pushen als nummer 1 nieuwe brandstof. Om waterstof te maken heb je altijd elektriciteit nodig. Wil je groene waterstof produceren, dan is groene stroom nodig en een goede elektrolyzer met een hoog rendement. In Nederland liggen zonne-energie en vooral windenergie van zee voor de hand voor deze productie. Op momenten dat er meer duurzame energie gewonnen dan gebruikt kan worden moet je die opslaan.
In het balanceren van de energieproductie kan waterstof net als batterijen een rol krijgen. Vastgelegde energie in waterstof kun je vervolgens opslaan of transporteren via leidingen. Dat kan mede een oplossing zijn voor overvolle elektriciteitsnetten.”

Is het dan toepasbaar op grote tuinbouwlocaties?

“Zowel voor grote locaties als voor solitaire bedrijven zijn er mogelijkheden. Grote tuinbouwclusters, zoals Agriport A7 zouden kunnen aansluiten bij grootschalige waterstofproductie vanuit wind op zee of zelf investeren in groene elektriciteit en een grote elektrolyzer. De vraag is wat het meest efficiënt is. Heeft een gebied bijvoorbeeld ook al aardwarmte? Dan zou je waterstof alleen nodig hebben voor de piekvraag naar warmte.”

En wat kun je op kleinschalig niveau?

“Er komen steeds meer kleinschalige elektrolyzers op de markt, die je regionaal kunt inzetten. Denk aan een vermogen van 100 kW tot 2 megawatt. Ook in combinatie met duurzame energie van windmolens en zonnepanelen, waarbij het een oplossing kan betekenen voor een gebrek aan toegang op het elektriciteitsnet. Samenwerking met de landbouw is een optie. Je kunt de waterstof in de nabije toekomst gebruiken voor tractoren en vrachtauto’s en een solitair glastuinbouwbedrijf kan de kas ermee verwarmen.”

Hoe krijgt waterstof concreet een rol in een glastuinbouwbedrijf?

“In het rapport van BlueTerra zijn drie toepassingen beschreven. Ten eerste de waterstof WKK, waarbij huidige WKK’s omgezet kunnen worden voor de verbranding van waterstof. Tweede kans is het gebruik van restwarmte die vrijkomt uit grootschalige elektrolyzers die zijn gepland bij haven- en industriecomplexen. Ook kan waterstof benut worden als brandstof van piekketels. Uit het rapport blijkt dat waterstof waarschijnlijk een veel goedkopere vervanger is van aardgas dan elektriciteit.”

Wat kan RVO bijdragen?

“Er bestaat nu nog geen uitgewerkt scenario voor hoe waterstof ingepast kan worden in de energietransitie in de tuinbouw. Dit zal voor elke gebied moeten gebeuren en wij kunnen daar een rol in spelen. Laten ondernemers en sectororganisaties ons daarom triggeren met plannen en wensen, dan kunnen we samen onderzoeken wat de mogelijkheden zijn.”

Dat gaat ook over subsidies dan?

Grote elektrolyzers vanaf 0,5 megawatt kunnen nu onder de SDE++ subsidie vallen en er komt een opschalingsregeling aan voor waterstofproductie. De vraag is wat de glastuinbouw nodig heeft qua subsidie als het om waterstof gaat, dat ligt geheel eraan hoe waterstof wordt geïmplementeerd in de glastuinbouw.
“Ons werk is mede te bekijken hoe bestaande regelingen aansluiten op de behoefte in de praktijk en hoe we dit indien nodig kunnen verbeteren. Wellicht is er een geheel nieuw subsidie instrument nodig of een techniek, waterstofketel of WKK, toevoegen aan een bestaand instrumentarium als de EG-regeling. In de agrarische sectoren zoals veehouderij, akkerbouw wordt bekeken of er een totaal instrument voor pilot- en demonstratiewaterstof nodig is om een integraal systeem te kunnen realiseren. In de glastuinbouw kan de MEI regeling hierin wellicht een rol spelen.”

Tekst: Koen van Wijk