Momenteel wordt er door de hele sector hard nagedacht en zijn er vele initiatieven hoe het gebruik van chemie in de tuinbouw is te beperken. De opzet en inrichting van het huidige teeltsysteem is de resultante van alle besluiten van de laatste jaren en heeft geresulteerd in een mooi efficiënt teeltsysteem waar we trots op mogen zijn. Dat er ziektes in voorkomen kunnen we als signaal zien dat er toch nog ergens iets niet helemaal klopt en er ruimte is voor verbetering.

Door te strijden tegen deze ziektes gaan we voorbij aan dit signaal en zullen we de bug in het teeltsysteem nooit oplossen. Sterker nog. Als we op een ‘hardere’ manier gaan bestrijden, zullen we alleen verder afglijden. En voor je het weet zit je in een spiraal naar beneden die het plezier van het mooie tuinders vak doet verdwijnen.

Gevestigde overtuigingen ter discussie stellen

Willen we andere resultaten behalen, dan zullen we ook andere dingen mogen doen. We zullen ons andere vragen moeten stellen en de moed hebben alle gevestigde overtuigingen ter discussie te stellen of deze weldegelijk de juiste bijdrage hebben. Soms ligt de oplossing helemaal aan de andere kant dan waar het momenteel wordt gezocht.
Tot nu toe bestrijden we tegen ziektes en zoeken we de oplossing veel in het nog verdere steriel maken van het systeem en verdere hygiëne. Deze werkwijze voert de tuinbouw al decennialang. Hierbij kun je de vraag stellen of deze werkwijze wel effectief is, want als het effectief zou zijn waren de problemen allang opgelost. En dat zijn ze (zeker) nog niet.

Watervitaliteit optimaliseren

Het tegenovergestelde van het bestrijden van wat we niet willen hebben en het verder steriel maken is meer diversiteit in het teeltsysteem brengen en omstandigheden creëren van leven wat wel welkom is in het teeltsysteem. Met diversiteit bedoel ik onder andere een zeer brede cultuur van bodemleven, die voor het grootste deel ontstaat door de watervitaliteit te optimaliseren.
Deze watervitaliteit wordt niet met technologische apparaten behaald maar via het tegenovergestelde, juist met de natuurlijke principes. De praktijk laat zien dat er bijzondere dingen gebeuren met toepassen van werveling van water door bijvoorbeeld een waterval, wervelpijp, het water lekker in de silo laten kletteren en lucht mee laten zuigen in het druppel- en gietsysteem.

De natuur zal altijd overwinnen

Met deze watervitaliteit in combinatie met een eenvoudig maar zo divers mogelijk doseerprogramma aan natuurlijke middelen, ontstaat er een natuurlijke balans in het teeltsysteem. Er ontstaat een vitale plant die geen voedselbron meer is (John Kempf), voor de van oudsher gevreesde dierlijke bezoekers. De spinten, tripsen en dergelijke zullen zich terugtrekken en er komt zelfs ander leven spontaan voor in de kas in de zin van spontane parasitering en natuurlijke vijanden.
De natuur zal altijd overwinnen. Het is de keuze maken om tot het einde der dagen te strijden of juist goed zijn voor het leven, zodat het leven ook goed is voor ons. Op die manier kunnen we profiteren van de hogere intelligentie van de natuur, genietend van de natuurlijke balans.

Tekst: Theo van der Knaap, adviseur bedrijfsecologie