Het vervangen van het dek van een bestaande kas, ‘verdekken’, biedt kansen voor oudere bedrijven in reconstructiegebieden, volgens Leo Oprel (ministerie van LNV). ‘Verdekken is niet hip in de glastuinbouw, omdat de afgelopen jaren grote bedrijven naar buitengebieden trokken en achterblijvende kassen nog steeds een goede prijs deden. Maar om de herstructurering te stimuleren kan verdekken een uitkomst zijn.’

Een kleine tien jaar geleden, toen het slecht ging in de Nederlandse glastuinbouw en er nauwelijks werd gebouwd, werd vanuit het programma Kas als Energiebron gekeken naar nieuwe kasconcepten. Dat leverde de ontwikkeling van de 2SaveEnergykas, de Winterlichtkas, de BEST-kas en de integraal duurzame kas2030 op.
“Ook werd studie gedaan naar het verdekken van bestaande kassen. Destijds bleek dat vernieuwbouw net zo duur is als nieuwbouw. De komende jaren ligt er een zwaarder accent op herstructurering van bestaande gebieden. Veel bedrijven zullen op dezelfde plaats blijven. De oude kas platgooien en nieuwbouw plegen is dan een lastige opgave. Je bent een jaar uit productie en dat betekent verlies van omzet en afnemers.”

Dek cruciaal onderdeel

Oprel bepleit dat verdekken in zulke situaties een goede optie kan zijn. “Het dek met scherm- en luchtinstallaties zijn immers het cruciale deel in de huidige praktijk. En vaak is de onderbouw nog wel goed en voor potplanten is vaak veel kapitaal in de teeltsystemen aanwezig.”
Met nieuwe technologie zou een teler vrij snel kunnen verdekken (in delen van x 1000 m²) en in productie blijven tijdens de verbouwing, denkt hij. “En de verbouwingstijd is beperkt en te overzien. Dan is het bedrijf toch weer toegerust voor de toekomst. Het vraagt nieuw denken en het zal even wennen zijn voor ondernemers.” Dat laatste is een uitdaging voor de sector, stelt Oprel.

Investeren in verduurzaming

“Het is sowieso essentieel om naar voren te blijven kijken. Ondernemen is niet op de boel passen en voor de kortetermijnwinst gaan. Dan krijg je rijke ouders en arme kinderen. Investeren in verduurzaming moet je doen zodra het kan, ook als het je niet uitkomt. Laat niet het momentum voorbijgaan. Je zou zeggen dat veel telers toch wel ervaren hebben dat tijdig anticiperen meer perspectief biedt dan achter de feiten aan lopen.” Dat laatste heeft in het verleden bedrijven de kop gekost. In dat opzicht lijkt het geheugen in de glastuinbouw beperkt, net als het inschatten van wat de toekomst gaat worden, zegt Oprel.

Foliedek

De glastuinbouw verandert van karakter, dat is eigenlijk continue gaande, stelt de LNV-deskundige. “Je zou bijna kunnen zeggen dat teelten komen en gaan, maar de glastuinbouw blijft bestaan. Daarbij hoeft het niet per se om glas te gaan. Folie kan ook. Vandaar de ontwikkeling van de BEST-kas in Bleiswijk.”
“Als je niet weet waar je vandaan komt, weet je niet waar je bent. Dan mis je oriëntatie en plaatsbepaling. Gelukkig weet de glastuinbouwsector waar ze naar toe moet: Klimaatneutraal en duurzaam produceren. Maar nu nog op weg. En tijdig, want als de trein vertrokken is, heb je ‘m gemist.”

Tekst: Koen van Wijk