Gerberatelers Ron en Diana Hesen maakten eind vorig jaar de overstap van hybride belichting naar full LED. Vooralsnog konden de ondernemers hierdoor nog niet besparen op energie: om de relatieve luchtvochtigheid onder controle te houden, moeten zij namelijk meer warmte inbrengen. Wel resulteert de teelt onder LED-belichting in een hogere productie en een betere kwaliteit.
Ron en Diana Hesen uit het Noord-Limburgse Meterik maakten twee jaar geleden al de overstap van SON-T naar hybride belichting. Die switch verliep niet zonder slag of stoot. “Vooral het feit dat LED-lampen minder stralingswarmte afgeven, vormt een uitdaging”, vertelt Ron Hesen. Hij teelt germini’s op een oppervlak van 2 ha. “Hierdoor pakte de teelt onder hybride belichting aanvankelijk niet zo positief uit, qua productie en kwaliteit. Gaandeweg vonden we hier wel onze weg in, mede door kennis en ervaringen uit te wisselen met collega-gerberatelers. Maar de conclusie was wel dat je de hoeveelheid warmte die je in de kas stopt niet zomaar kunt reduceren. Het verlies aan stralingswarmte moet je compenseren; anders gaat het mis.”
Meer warmte inbrengen
Dat bleek ook afgelopen winter, toen de ondernemers voor het eerst onder full LED teelden. Zij investeerden in een groeilichtinstallatie van Agrolux. Hierbij kozen ze voor een lichtniveau van 200 µmol/m².s. Voorheen zaten ze op 113 µmol/m².s, dus het lichtniveau ging fors omhoog. “Door het hogere lichtniveau verdampt het gewas echter meer. Hierdoor, en door het gebrek aan stralingswarmte bij LED, was het aanvankelijk lastig om de relatieve luchtvochtigheid onder controle te krijgen. Daar hebben we wel wat mee gestoeid, zeker doordat wij geen actief ontvochtigingssysteem hebben. Uiteindelijk lag de oplossing ook in dit geval in het inbrengen van meer warmte.”
Verbeterde kwaliteit
In absolute zin verbruikt het bedrijf nu meer energie dan vóór de overstap naar LED’s. “Maar je moet dit in een breder perspectief zien”, vindt de teler. “Toen wij 32 jaar geleden begonnen met de germiniteelt plukten we 450 tot 550 bloemen per vierkante meter per jaar. Nu zijn dat er 750 tot 850. De energie-input per steel is door de jaren heen dus omlaaggegaan. En door te investeren in actieve ontvochtging is waarschijnlijk ook wel iets te winnen; daar oriënteren we ons nu op.”
De overstap naar LED heeft sowieso een meerwaarde voor de ondernemers. “We haalden deze winter een hogere productie, door het hogere lichtniveau. Doordat er sprake is van een ander soort licht is ook de kwaliteit duidelijk verbeterd bij de teelt onder LED’s. We oogsten dikkere stelen en grotere bloemen.”
Verduurzamen is uitdaging
Energie is voor de ondernemers één van de grootste uitdagingen richting de toekomst. Zij zijn op dit moment volledig afhankelijk van hun WKK. “Het verduurzamen van de energievoorziening is heel lastig hier in Zuidoost-Nederland. Aard- en restwarmte zijn geen optie en het verzwaren van de elektriciteitsaansluiting, om bijvoorbeeld een warmtepomp te laten draaien, is niet mogelijk omdat het stroomnet vol zit. De overheid moet daarom zorgen voor een verzwaring van het elektriciteitsnet in deze regio. Anders is het niet mogelijk om het gasverbruik drastisch omlaag te brengen of volledig van het gas af te gaan.”
Zorgen over stijgende gasprijzen
De stijgende gasprijzen door de oorlog in het Midden-Oosten baren de teler ook de nodige zorgen, ondanks dat hij nog een contract heeft. “Maar op langere termijn krijgen ook wij hiermee te maken. Daarnaast gaan consumenten meer betalen voor hun gas en benzine. Houden ze dan nog geld over voor een bosje bloemen, dat toch tot de luxeproducten hoort? Dat vraag ik me wel af. Het meest frustrerend vind ik echter dat de overheid de belasting en heffingen op gas de komende jaren fors gaat verhogen. Dat betekent richting 2020 een kostenverhoging van 15 tot 20 euro per vierkante meter. Die meerkosten moet je als ondernemer kunnen terugverdienen om toekomstperspectief te houden, maar het is de vraag hoe.”
Tekst: Ank van Lier
