Een nieuwe startup heeft een volledig autonome oogstrobot voor trostomaat gelanceerd, die sinds vorig jaar bij Van Noord Growers wordt getraind en getest. Doel is het terugbrengen van de arbeidsbehoefte, zonder het huidige teeltsysteem te veranderen. Deze zomer breiden ze het aantal robots uit naar drie stuks, waarmee dag en nacht kan worden geoogst. “We focussen eerst op kwaliteit, de snelheid komt later wel”, aldus Jeffry van Noord.
Het AI-model van de eenarmige Harvester robot van eternal.ag is sinds oktober vorig jaar getraind op het type trostomaat bij de teler in Sirjansland: een cocktail trostomaat. Het model moet ervoor zorgen dat de robot de rijpe trossen detecteert en zonder beschadigingen knipt.
Dat lukt tot nu toe al heel aardig, wat de ondernemers het vertrouwen geeft deze zomer uit te breiden naar drie robots. Ook zal dan autonoom transport van de kas naar de loods worden geïntroduceerd, waarvoor een transport trolley is ontworpen. Het zijn spannende tijden voor mede-eigenaar Jeffry van Noord, die verantwoordelijk is voor de arbeid op het 8,5 ha grote bedrijf. Het bedrijf teelt naast tomaten (belicht) ook 3,7 ha komkommers (onbelicht) en is lid van telersvereniging Prominent en coöperatie Growers United.
Stappenplan
De snel stijgende arbeidskosten en afnemende beschikbaarheid van arbeid zijn de belangrijkste drivers achter dit project, zegt Van Noord. “Wij zijn daarom binnen Prominent gaan kijken: welke oplossingen kunnen ons helpen en welke stappen moet je eerst nemen. Wij vinden het logisch om te beginnen met bladsnijden en oogsten en daarna naar andere functies te kijken. Binnen de vereniging worden ook andere systemen getest.”
“Ik ken Renji John, de CEO van eternal.ag, nu acht jaar. Wij zijn de eerste teler die met hem samenwerkt. Hij heeft de eerste ideevorming ook altijd met mij gedeeld. Nu is het prototype van de oogstrobot klaar en gaan we binnenkort 22/7 met drie robots draaien. Dan gaan we voor het eerst autonoom transport van kas naar schuur testen, naast het inductiesysteem dat we nu hebben. Dat wordt wel spannend, omdat je dan in feite weer opnieuw begint.”
Autonoom van pad wisselen
De oogstrobot kan op dit moment autonoom van paden wisselen, door de paden over de buisrails rijden en op basis van de op de heenweg verzamelde data de trossen in de juiste rijpheid knippen en deze voorzichtig in meermalige kratten leggen. Volle kratten worden nu nog in het magazijn van de robot zelf opgeslagen.
Op dit moment knipt de robot circa 40% van de rijpe trossen, wat volgens Van Noord geen probleem is. “Hoe meer data we straks kunnen verzamelen, hoe nauwkeuriger en sneller het systeem wordt. De bewegingen van de robotarm gaan heel soepel en het model beslist heel nauwkeurig welke trossen hij wel of niet pakt.” De robot wordt gestuurd op basis van Lidar-data en camera’s die de positie in de kas bepalen.
Focus op kwaliteit
De focus ligt in deze fase op kwaliteit en niet op snelheid, vervolgt de teler. “We zijn gestart in september vorig jaar, in de oude nog onbelichte teelt. Daarna is er LED-belichting opgehangen en hebben we op 20 oktober geplant. In januari kwam de robot weer in actie. We willen de robot gefaseerd invoeren. We hebben tussentijds go- en en no go-momenten waarbij we beslissen of we verder opschalen of niet. Daar kijken we wel heel kritisch naar.”
Van Noord vindt het belangrijk dat er geen beschadigingen optreden, het systeem goed te integreren is en niet in de weg rijdt. “Over dat laatste aspect is goed nagedacht. Als iemand werkzaamheden in een pad heeft, mag een robot daar niet naartoe. Het oogsten zelf gaat nog steeds met stappen beter. Gezien de progressie die we in afgelopen tijd hebben gezien, hebben wij er het volste vertrouwen in dat we binnen twee jaar 70 tot 80 procent van de trossen autonoom kunnen oogsten.”
Beperkte investering
De robots blijven eigendom van de leverancier, wat de investering aanzienlijk beperkt. Renji John wil de telers straks gaan afrekenen op resultaat, ofwel het aantal geoogste trossen: “Wij werken alleen met ‘outcome based pricing’; wij financieren de robotkosten, de teler betaalt een vaste fee voor de oogstkosten. Wij oogsten met robots voordat de plukkers starten, zodat zij de resterende trossen kunnen oogsten. Zelfs als we 90 procent oogstdekking halen, hebben we nog steeds met natuur te maken. Ik ben een engineer, maar we moeten nederig zijn. We zullen altijd mensen nodig hebben. Wij proberen geen arbeid te vervangen, maar een aanvulling te zijn.”
Na verloop van tijd zullen de arbeidskosten doorstijgen, maar blijft de prijs voor de teler voor het oogsten van een tros gelijk. “We willen het investeringsrisico niet bij de telers leggen. Wij zorgen ook voor het onderhoud en eventueel vervangen van onderdelen. En we blijven het systeem natuurlijk doorontwikkelen, wat betekent dat een teler na de contractperiode een betere robot krijgt.”
Drie diensten per etmaal
De Harvester gaat bij Van Noord Growers deze zomer al dag en nacht draaien, in drie diensten. De startup spreekt van 22/7, omdat 2 uur per etmaal nodig is voor het opladen van de batterijen. Het systeem is zo ontworpen dat een operator niet nodig is, zegt chief business development manager Roel Janssen. “Daarin onderscheiden we ons van andere leveranciers. Wij gaan gebruik maken van een overwatch service, die de robots continu op afstand in de gaten houden.”
Als het oogstsysteem is geperfectioneerd wil het bedrijf zich gaan richten op andere functies. Denk aan oogstvoorspelling, scouten en bladplukken, al bestaan daar nog geen concrete producten voor. Alles is maatwerk, omdat we voor elk bedrijf, elke teelt en zelfs elk ras de robot opnieuw moeten trainen. De basistraining ontvangt het AI model vooraf in een digitale simulatie van de kwekerij.
Potentie
Van Noord ziet potentie in het systeem, omdat hij aan de kas of het teeltsysteem niets hoeft te veranderen, wat bij andere systemen soms wel het geval is. “We telen een kwalitatief hoogstaand product, de plant en klant staan bij ons centraal. De manier waarop de robot-leverancier het arbeidsprobleem aanpakt spreekt ons aan. Het proces eromheen gaat uiteindelijk belangrijker zijn dan de robot zelf.”
“Er zal een integratie gaan plaatsvinden met onze medewerkers. Het oogsten bedraagt nu circa 20 procent van onze totale arbeidsbehoefte. Als we met robots daarvan 80 procent kunnen invullen gaan we tussen de 15 en 18 procent op arbeid besparen. In de komende 10 tot 15 jaar, zullen we de meeste werkzaamheden in de kas geautomatiseerd moeten hebben, omdat er dan geen mensen meer voor te vinden zullen zijn. Daarom gaan we dit ook verder ontwikkelen naar andere activiteiten en teelten.”
Tekst en beeld: Mario Bentvelsen
