Bij een klein beetje zout in bodem of substraat verliezen planten het vermogen om ver uit te strekken. In een samenwerking tussen de universiteiten van Utrecht, Wageningen en Amsterdam is onderzocht hoe de combinatie van licht en zoutstress de hormonenhuishouding stuurt.

Plantkundigen en biologen onderzoeken vaak de invloed van afzonderlijke (klimaat)factoren op de groei. Maar in de natuur en in de teelt doen alle factoren zich tegelijkertijd gelden. Samen sturen ze de hormonenhuishouding en de expressie van genen. Het ligt aan dat samenspel wat het resultaat is. Daarom is meer onderzoek naar gelijktijdige beïnvloeding gewenst. Beter inzicht verbetert bijvoorbeeld sturing van compactheid van planten.

Schaduwomstandigheden

In een kas staan planten vaak dicht op elkaar. Ze beschaduwen elkaar en dat zorgt ervoor dat de verhouding tussen rood en verrood licht verandert. In de schaduw is er relatief meer verrood. De plant merkt dat met het lichtgevoelige pigment fytochroom. Dat komt in een andere stand te staan en via een reeks processen resulteert een grotere strekking in schaduwomstandigheden. Dit is een heel bekend effect. Tegelijkertijd is bekend dat zout de groei juist remt, met name de strekkingsgroei.

Wie is de baas?

Hoe gaat het dan als er zowel schaduw als een verhoogd zoutgehalte voorkomt? Dat is een interessante vraag omdat er niet zoveel bekend is over de interactie van verschillende factoren.
De onderzoekers hebben dat op genetisch en molecuulniveau uitgedokterd. Bij de schaduwreactie – dus de grotere strekking – speelt het hormoon brassinosteroide een belangrijke rol. Zoutstress stimuleert de productie van een ander hormoon, namelijk abscisinezuur. De vraag is dan: wat gaat boven wat? Het abscisinezuur blijkt de baas te zijn. Het remt de effectiviteit van brassinosteroide.

Meer sturen

De proeven hebben plaatsgevonden met de zandraket (Arabidopsis), een plantje waarover genetisch alles bekend is. Het remmende effect van het zout deed zich al voor bij 10 mmol/l NaCl. Verdere verhoging van de concentratie had geen effect op de reactie. De onderzoeksresultaten bieden aanknopingspunten om meer te sturen met lichte zoutstress.

Tijs Kierkels.

Gerelateerd