Geen kant-en-klaar ontvochtigingssysteem, maar een maatwerkoplossing. Holstein Flowers in De Lier koos ervoor op de locatie Bastille, vooral met het oog op de toekomst. “Deze installatie is zo ontworpen dat we kunnen overstappen op ontvochtigen met binnenlucht. De geoogste energie willen we dan opslaan via een warmtepomp en buffervat en gebruiken om op andere momenten van de dag te koelen of verwarmen”, vertelt Mathieu van Holstein.
Innovatie is een drijvende kracht bij Holstein Flowers. Het is een van de grootste telers en veredelaars van gerbera’s in de wereld. Het bedrijf heeft twee locaties van in totaal 11 ha. Eén blik op de kleurige, met LED’s verlichte kas, waarin 70 van de in totaal 140 soorten gerbera’s staan, maakt duidelijk dat het hechte familiebedrijf duidelijke keuzes maakt.
“We onderscheiden ons met een jaarrond, breed assortiment in alle kleuren, maten en vormen: van mini tot grootbloemig, van spin- tot pastavorm. Daarmee richten wij ons vooral op bloemisten”, legt Van Holstein uit. Hij is samen met één van zijn broers de tweede generatie die nog actief is in het bedrijf, waarvan vader Henk de grondlegger is. “Twee van mijn broers bouwen hun activiteiten af, drie van mijn neven staan al aan het roer.”
Behandeling met buitenlucht
Innoveren doet het bedrijf niet alleen in veredeling, maar ook in technologie. Van Holstein werkte samen met Hans van Tilborgh van Hortivision aan een energiezuinig ontvochtigingssysteem voor de locatie Bastille, een kas uit 2003. Daarvoor gingen ze niet over één nacht ijs. Van Tilborgh berekende aan de hand van uitgebreide data van het luchtbehandelingssysteem van de andere locatie (Futura) eerst verschillende opties door. In krap anderhalf jaar kwamen zij tot een installatie, die tegemoetkwam aan alle wensen.
Van Holstein: “Onze eerste wens was ’s nachts beter te ontvochtigen, maar dan zonder extra warmte toe te voegen. Daarom vielen standaardoplossingen af. We wilden verder een systeem dat op termijn geschikt is voor warmteterugwinning én koelen. Een andere eis was dat de luchtbehandelingskasten geluidsarm moesten zijn. Die pasten namelijk het beste in het middenpad. Aangezien daar de meeste mensen aan het werk zijn, moet het geluid beperkt zijn. Zij moeten nog steeds de radio kunnen horen.”
Twaalf dubbele kasten
Het resultaat mag er zijn. In de kas, die 200 bij 300 meter groot is, hangen sinds oktober 2023 twaalf dubbele luchtbehandelingskasten boven het betonpad. Die zijn nauwelijks hoorbaar, waaruit blijkt dat de keuzes goed hebben uitgepakt. De teler wijst aan hoe vanuit het kasdek de kasten drogere buitenlucht aanzuigen. Aan de hand van de instelling mengen de kasten de buitenlucht met kaslucht en verspreiden die − zo nodig opgewarmd met de lucht-water-warmtewisselaars − via slurven boven het gewas. Eigenlijk zoals de meeste luchtbehandelingssystemen met buitenlucht werken. Om het geluid te beperken, is de diameter van de ventilatoren extra groot en zit er een demper op de uitlaat. Wat verder opvalt is dat de kasten groter zijn dan bij de meeste systemen, maar daarover later meer.
Homogener kasklimaat
De eerste ervaringen met het systeem zijn positief. Het doet precies waar het op de eerste plaats voor is bedoeld: ontvochtiging. Vooral als ’s nachts de doeken gesloten zijn, legt Van Holstein uit. “Dit is stap 1 van ons plan. Vocht afvoeren deden we voorheen met kieren in onze dubbele schermen, maar dat zorgde voor energieverlies en een onrustig kasklimaat. Het vergrootte ook de kans op Botrytis, wat we uiteraard willen voorkomen. We zien nu in de metingen dat het kasklimaat homogener is.”
Vroeger zagen ze verschillen in de meetboxen van 3,0 à 3,5°C, nu blijven die beperkt tot 1 à 1,5°C. “In principe moeten we zeker 15 procent energie kunnen besparen, maar het draait nog te kort om dat te kunnen vaststellen. Omdat het een nieuw systeem is met een afwijkend werkingsprincipe, is de standaard regelsoftware nog niet optimaal. Daarover sparren we met Hoogendoorn. We moeten zelf ook nog leren werken met het systeem.”
Warmteopslag na ontvochtigen
Het innovatieve deel van de installatie zit vooral in de mogelijkheden voor de toekomst. “Stap twee van ons plan om in de toekomst met binnenlucht te ontvochtigen. De warmte die bij het ontvochtigen vrijkomt, willen we dan terugwinnen via een warmtepomp, opslaan in een buffervat en weer gebruiken voor de buisverwarming. In dat geval kunnen we richting 9 kuub per vierkante meter besparen. Dat kan een forse stap richting fossielvrij telen zijn.”
Van Tilborgh: “Wat vooral uniek is aan deze installatie is dat we ontvochtiging en warmteterugwinning uit elkaar hebben getrokken. Er zijn ook systemen waarbij dat samengaat: op het moment van ontvochtiging komt de extra warmte vrij in de kas. Hier kunnen we die gebruiken op het moment in het etmaal dat er het meest behoefte aan is. Dat biedt flexibiliteit.”
Om die warmtewinning mogelijk te maken, moet het gerberabedrijf investeren in een warmtepomp en buffervat. Wanneer dat economisch interessant is, hangt ook af van de energieprijzen en de regels rondom WKK’s.
Ook inzetten om te koelen
Verder heeft Van Holstein de wens om de luchtbehandelingskasten en de warmtepomp in de zomer in te zetten om te koelen. “Nu hebben we eigenlijk te weinig tools daarvoor. Hitteperioden komen steeds vaker voor en daarvan zien we de nadelige effecten voor de gerbera’s. Op deze manier koelen zal gebeuren met een kleine delta T, een temperatuurverschil van ongeveer 5°C, waarvoor we een forse warmtewisselaar en dikkere leidingen nodig hebben. Daarom zijn onze kasten ook groter dan gemiddeld.”
Hij legt uit dat dit systeem niet tot koelceltemperaturen kan koelen. “We hebben berekend dat we ongeveer 0,5 graad temperatuurverlaging per etmaal kunnen realiseren. Maar dat kan voor ons net genoeg zijn.”
Maatwerk
Vergeleken met andere ontvochtigingsoplossingen in de markt zijn de kosten voor dit maatwerk hoger. Maar vanwege de vele mogelijkheden die dit systeem biedt, vindt Van Holstein het de investering waard. “We wilden een systeem dat past bij onze wensen nu en de toekomst. Ik ben nog steeds aan het leren, maar ik ben tevreden met het resultaat.”
Aangezien veel telers SON-T verruilen voor full LED, blijft de vraag naar ontvochtiging toenemen. De teler: “Welke oplossing het beste past, is voor elke teelt en elk bedrijf anders. Een maatwerkoplossing vraagt veel rekenwerk, maar sluit daardoor beter aan bij de behoeften van het gewas en de omstandigheden.”
Tekst: Karin van Hoogstraten, beeld: Michel Heerkens
