Het is lastig chrysant een hoge lichtsom te geven tijdens de kortedagbehandeling, zeker in de winter. Het zou daarom interessant zijn de belichtingsperiode op te rekken zonder dat de bloemknopaanleg vertraagd wordt. De inzichten in de mogelijkheden groeien.

Chrysant is een obligate kortedagplant: hij heeft per se een lange nacht nodig om bloemknoppen aan te leggen. Gedurende de nacht wordt het pigment fytochroom langzaam omgezet van de actieve vorm (die bloei remt) naar de inactieve vorm (die bloei bevordert). Het hangt af van de verhouding tussen de actieve en niet-actieve vorm, of er bloei plaatsvindt.
Die lichtgevoelige pigmenten zitten in de bladeren, terwijl de bloemaanleg in de top plaatsvindt. Er moet dus ‘iets’ van het blad naar de top van de scheut. Dat zijn bloeibevorderende stoffen, die florigen genoemd worden. Er zijn ook bloeiremmers die anti-florigen heten. Dit is overigens de vereenvoudigde weergave: het gaat om een reeks van processen met allerlei terugkoppelingen en wellicht spelen nog andere pigmenten een rol.
Het is bekend dat de pigmenten reageren op de kleur van het licht. Rood licht bevordert de actieve vorm van fytochroom (die dus bloeiremmend werkt). Dit is een lastig fenomeen voor chrysantentelers. Je wil de lichtsom hoog houden om sneller te kunnen telen of een hogere plantdichtheid te hanteren. Maar vanwege de kortedagbehoefte moet je een deel van de tijd kostbaar zonlicht wegschermen en kun je bovendien niet belichten.

Daglengte oprekken

Ruim tien jaar geleden ontdekte Wageningen University dat je de daglengte bij chrysant kunt oprekken door gedurende de laatste uren louter blauw licht te geven. Dit lukte in de klimaatkamer.
De vertaling naar kasteelt lag een tijdje stil, maar nu heeft promotiestudent Malleshaiah SharathKumar de experimenten voortgezet.
De proeven in klimaatkamers en in de kas geven daarbij verschillende uitkomsten. In een klimaatkamer bleek het wederom mogelijk na 11 uur rood en blauw LED-licht de dag te verlengen met alleen blauw licht. De planten gaan dan goed bloeien, ondanks dat ze in feite een lange dag hebben gehad. Dit laat zien dat niet uitsluitend de daglengte, maar ook het lichtspectrum bepalend is voor de bloei van chrysanten.
Bij dagverlenging met rood licht werden wel bloemen aangelegd maar de uitgroei liep spaak. Dit duidt erop dat aanleg en uitgroei verschillend aangestuurde processen zijn, waarbij de gevoeligheid voor de lichtkleur verschilt.

In de kas lukt het nog niet

Bij de kasexperimenten lukt het vooralsnog niet de dag te verlengen met blauw licht. Als het gewas 11 uur daglicht had gekregen en vervolgens 4 uur louter blauw licht (terwijl het verduisteringsdoek dicht lag), werden er geen bloemen aangelegd.
Waarschijnlijk komt dit doordat daglicht verrood licht bevat, maar dat is niet het enige verschil tussen daglicht en rood+blauw LED-licht. De oorzaak waarom het niet lukt wordt momenteel verder onderzocht.

Perspectief

Het lukt voorlopig dus nog niet om in de kas de kortedag te verlengen. Maar het is zeker niet einde verhaal. Wellicht is er iets mogelijk om het verrood-effect na de zonlichtperiode terug te draaien. Voordeel is dat in een chrysantenkas al verduisteringsdoek aanwezig is en je dus een deel van het etmaal heel gericht een lichtkleurbehandeling kunt geven.
Voor teelt in vertical farms bieden de inzichten al meteen mogelijkheden. Tot nu toe worden chrysanten niet commercieel geteeld in een vertical farm, maar er is geen reden waarom het niet zou kunnen.

Een wetenschappelijk artikel over het onderzoek van SharathKumar is hier te vinden.

Tekst: Tijs Kierkels en Ep Heuvelink (Wageningen Universiteit)