Vanwege gebreken aan een geothermieput dreigt het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) aan tomatenteler A. en G. van den Bosch in Bleiswijk een dwangsom op te leggen van 100.000 euro per dag. Deze gaat in als de verbuizing (het systeem van buizen in het boorgat) niet voor 22 mei is gerepareerd. Pionier Van den Bosch nam in 2007 de eerste aardwarmtebron in Nederland in gebruik. Geothermie Nederland heeft recent de ‘Industriestandaard Duurzaam Putontwerp’ gelanceerd om toekomstige problemen te voorkomen.

“Het klinkt bijzonder zorgelijk, maar wij weten dat de firma Van den Bosch in overleg is met SodM om tot een oplossing te komen. We verwachten dat hiervoor binnenkort een plan van aanpak volgt”, aldus woordvoerder Carola van Kester van Geothermie Nederland. De brancheorganisatie, die opkomt voor de belangen van aangesloten aardwarmte-operators, heeft in maart de Industriestandaard Duurzaam Putontwerp gelanceerd.
“Bij geothermie is putintegriteit essentieel. De put moet zich duurzaam goed houden onder alle omstandigheden. Daarom hebben wij deze industriestandaard ontwikkeld. Daarbij zijn ervaringen met de eerste generatie aardwarmtebronnen benut, waaronder die bij Van den Bosch.”

Risico’s verkleinen

Na ongeveer tien jaar ervaring met aardwarmtewinning in Nederland is gebleken dat een deel van de eerste generatie putten te maken heeft met corrosie of andere problemen. Met het bundelen van deze praktijkervaring en recente innovaties wil de sector een adequaat ontwerp van geothermieputten en de bescherming van grond- en drinkwater waarborgen. Dat moet het risico verkleinen op lekken van formatievloeistoffen naar de ondergrond en het vermengen van ondiepe waterlagen buiten de putten. “Met de nieuwe standaard willen aardwarmteoperators problemen zoals bij Van den Bosch voor zijn”, verduidelijkt de woordvoerder van Geothermie Nederland.

Subsidie innovaties

Vanaf 2021 moeten alle nieuwe putten aan deze standaard voldoen. Maar voor oudere putten is wel dringend vernieuwing nodig, met de inzet van innovatie en het gebruik van nieuwe, hoogwaardige materialen zodat de bronnen continu te monitoren zijn. Van Kester: “Wij helpen onze leden daarmee, door verbeterplannen van verschillende operators met elkaar af te stemmen. Ook proberen we hiervoor subsidie beschikbaar te krijgen. De eerste aanvragen zijn inmiddels ingediend.”
Dat Van den Bosch met een dwangsom wordt gedreigd die kan oplopen tot in totaal zes miljoen euro, noemt Van Kester “inderdaad duidelijk een enorm drukmiddel. Maar het is goed dat er aan een oplossing wordt gewerkt.”
De hoogte van de straf is mede ingegeven doordat de onderneming in het verleden meermaals waarschuwingen negeerde. De risico’s van de ondeugdelijke verbuizing zijn daarentegen beperkt, blijkt uit een brief van SodM. Van Kester: “Bovendien heeft Van den Bosch de betreffende aardwarmtebron twee jaar geleden al uitgezet en de risico’s tot een minimum beperkt.”

Volledig gepenetreerd

SodM heeft tijdens een inspectie in 2019 geconstateerd dat de verbuizing van één geothermieput op één of mogelijk op meerdere plaatsen ondeugdelijk is. Zo was de verbuizing op een diepte van 676 meter volledig gepenetreerd. In oktober 2020 werd al gedreigd met een aankomende dwangsom. Volgens de toezichthouder kunnen door het ontbreken van een geschikte verbuizing vloeistoffen en/of gas in andere bodemformaties terecht komen met vervuiling en beïnvloeding van de drukregimes tot gevolg.
Echter, zo blijkt uit de brief van SodM, verwacht de toezichthouder dat de kans klein is dat stoffen uit het warmwaterreservoir niet onder controle gehouden kunnen worden. Ook de gevolgen voor het grondwater zullen beperkt zijn omdat de problemen met de verbuizing op grote diepte beneden het grondwater zijn geconstateerd. De kans op een lekpad naar de oppervlakte is klein, schrijft de toezichthouder.

Tekst: Koen van Wijk, beeld: Vidiphoto