Ook als op het eerste oog alle meststoffen voldoende aanwezig zijn, kan een onbalans tussen de mineralen problemen veroorzaken. Dat was een belangrijke boodschap van een vrij toegankelijk webinar over gebreksverschijnselen dat op 17 juni twee keer is gehouden. Het webinar werd door 295 belangstellenden uit verschillende landen gevolgd.

Tijdens het door meststoffenleverancier Haifa gehouden webinar werden vooral de basisprincipes bij de hoofdelementen behandeld. Maar in de zijlijn kwamen ook wat minder bekende aandachtspunten naar voren. “Je moet in de wortelzone altijd een balans hebben tussen de elementen. Als dat zo is, hoef je geen gebreksverschijnselen te verwachten”, volgens productmanager Marco Molenaar van Haifa.

Interacties tussen veel elementen

Een aandachtspunt daarbij is dat er bij veel elementen interacties bestaan met andere. Dat kan positief of negatief uitpakken. “Bij te veel calcium krijg je bijvoorbeeld problemen met kalium, koper, magnesium en zink”, zei hij. Minder bekend is dat veel stikstof leidt tot problemen met koper, borium en fosfor. Of dat de juiste molybdeenvoorziening positief uitpakt voor de stikstof-, ijzer- en boriumvoorziening. Zo zijn er bij het merendeel van de elementen interacties, zowel antagonistisch (remmend) als stimulerend.
Vervolgens is de pH in de wortelzone sterk bepalend hoe goed de elementen worden opgenomen. Molenaar: “Ze hebben allemaal hun eigen optimale traject, maar tussen pH 6 en 6,5 zit het voor alle elementen wel goed. Boven de 7, wat vaak voorkomt bij bijvoorbeeld paprika, zie je problemen met fosfaat en magnesium.”

Balansverhaal

Molenaar en zijn collega Avishai Schneider bespraken deze keer zes elementen. Daarbij kwam steeds het balansverhaal ter sprake. Bij stikstofgebrek bijvoorbeeld is het niet alleen nuttig om te checken of je wel voldoende stikstof geeft, maar ook of het niveau aan chloor en zwavel niet te hoog is. Soms kan het terugbrengen van de concentratie van die elementen de problemen al oplossen.
Fosfor of fosfaat is een erkend lastig element. “In de eerste plaats moet je het niet in dezelfde bak mixen met calcium, want dan slaat het neer. Daarnaast kun je ook verderop in het systeem neerslag krijgen met calcium, magnesium en ijzer. Door gebruik te maken van polyfosfaten is dat te voorkomen”, gaf Molenaar aan.

Neusrot en bladrand

Bij een geconstateerd kaliumgebrek is het niet alleen goed om na te gaan of de gift in orde is, maar ook of calcium en magnesium niet te hoog zitten. Die werken namelijk antagonistisch.
Ook calcium hoort bij de ‘moeilijke’ elementen, gaf collega Schneider aan. Een gebrek veroorzaakt tal van problemen zoals neusrot en bladrand. Die kunnen ook ontstaan als de calciumvoorziening uitstekend op orde is. Calcium gaat namelijk exclusief met de waterstroom mee en bij sterke verdamping gaat die louter richting de bladeren. Vruchten en ook randen van de bladeren krijgen dan geen calcium.

Concurrerende mineralen

“De aanpak van calciumproblemen is daarom wat ingewikkelder dan bij de andere elementen”, zei Schneider. “Ook hier moet je op de balans letten. Je kunt de concentratie van concurrerende mineralen terugbrengen. Dat zijn magnesium, kalium en ammonium. Ook moet het natriumgehalte van het gietwater laag zijn. Verder kun je bladbemesting met calcium inzetten. En een goed idee is ook om calcium in de nacht toe te dienen. Dan is er weinig verdamping maar wel worteldruk en gaat de waterstroom naar de goede plantonderdelen.”
Magnesiumgebreken kunnen opgelost worden met bladbemesting. Daarnaast moet de balans met calcium, kalium en ammonium hersteld worden. Omdat magnesium neerslaat met fosfaat moet de pH in de bak onder de 5 blijven. Zwavel is niet zo’n lastig element. Het is erg pH-tolerant en de plant kan tegen hoge niveaus. Wel kan een teveel aan zwavel neerslaan in het systeem.

Problemen voorkomen

Schneider: “De beste omgang met gebreken is eigenlijk om ze niet te laten ontstaan. Je kunt ze vóór zijn door regelmatig te bemonsteren. Volg een bemestingsplan en pas het aan naar gelang het groeistadium en het teeltklimaat. Bedenk dat alle omstandigheden belangrijk zijn. Ook als je perfecte verhoudingen tussen de elementen hanteert, kan het nog mis gaan als je niet let op pH, EC en de kwaliteit van je watersysteem.”
Op 24 juni volgt een tweede webinar van Haifa, met als thema micro nutriënten.

Tekst: Tijs Kierkels