Achter en voor de schermen wordt er hard gewerkt aan het verwaarden van gewasresten uit de glastuinbouw. Programmamanager Peter Oei van Stichting Innovatie Glastuinbouw Nederland (SIGN) stelt dat er inmiddels tientallen applicaties zijn bedacht en ontwikkeld. “De hoop is dat een aantal daarvan beklijft en op grote schaal toepassing vindt. Enkele applicaties laten we op de Floriade aan een breed publiek zien, zoals grote lampen en een lichtgewicht vliegtuigstoel van mycelium.”

Aan het ontwikkelen van biobased initiatieven wordt al enkele jaren vorm en inhoud gegeven. Bij SIGN gebeurt dat vanuit het programma Circulaire tuinbouw. De innovatiestichting ondersteunt onder andere de regionale Biomassa Living Labs in het Oostland en Venlo. “We werken samen met tal van partijen, uiteenlopend van studenten, hogescholen en kunstenaars tot circulaire startups, Blue City, Greenport West-Holland, tuinbouwbedrijven en reststroomverwerkers”, zegt Oei. “De meeste ideeën zullen de eindstreep misschien niet halen, maar iedere transitie begint met denken en doen. En soms kan een idee dat later niet levensvatbaar blijkt, tot nieuwe ideeën leiden die veel kansrijker zijn. Dat geldt ook voor het circulair maken van de glastuinbouw. We kunnen zoveel meer met gewasresten dan onderfrezen of composteren.”

Innovatieve telers

Tot de tuinbouwbedrijven die meelopen in de voorhoede behoren Beyond Chrysant uit Hoek van Holland en Duijvestijn Tomaten uit Pijnacker. Duijvestijn laat al meerdere jaren een groot deel van de eigen gewasresten verwerken tot kartonnen kleinverpakkingen voor de tomaten die het produceert. En bij Beyond werd begin dit jaar een akoestische wand geplaatst van 14 x 4 meter, die het geluidsniveau in de bedrijfsruimte met 8 dB verlaagt. De bouwstenen van mycelium waren ter plekke geteeld op gehakselde chrysantenresten. Penning Freesia laat platen persen van de gedroogde bladresten, Kompany heeft het heft in eigen hand genomen en verwerkt reststromen uit de komkommerteelt tot meststof.

Vliegtuigstoel van mycelium

“Mycelium van de gesteelde lakzwam groeit heel goed op gewasresten”, weet de programmamanager inmiddels. “En als je dat doet in speciale mallen, kun je vrijwel iedere gewenste vorm realiseren. Gedroogd mycelium is vormvast en weegt weinig. Dat kan voor veel applicaties interessant zijn, zoals vliegtuigstoelen. We zijn naar Airbus gestapt om een prototype van een ultralichte vliegtuigstoel uit mycelium te ontwikkelen. Dergelijke stoelen maken vliegtuigen minder zwaar en die kunnen daardoor brandstof besparen. Bovendien is het een duurzaam alternatief voor de stoelen van polyurethaan die nu in gebruik zijn.”
Het idee spreekt Airbus dermate aan, dat er een pilot is opgestart om de mogelijkheden serieus te verkennen. Paprikaknoesten dienen hierbij als grondstof. Zou het niet leuk zijn als je over enkele jaren naar je vakantiebestemming kunt vliegen op een stoel waarvoor je zelf de grondstof hebt aangeleverd?

Buyer Group

Ook het extraheren van specifieke inhoudsstoffen uit de perssappen van gewasresten is een optie: gemeente Westland, provincie Zuid-Holland en SIGN financierden onderzoek naar inhoudsstoffen in verschillende gewassen. Oei: “De mogelijkheden zijn eindeloos en er is veel enthousiasme om de schouders eronder te zetten. Bedrijven die mee willen doen, kunnen contact met ons opnemen. Wie zelf wil gaan bouwen, kan zich aansluiten bij de Buyer Group Biobased bouwmaterialen. Hierin zitten overheidsinstellingen en bedrijven die de circulaire transitie willen bevorderen door zoveel mogelijk biobased producten in hun nieuwbouw te verwerken. Zo stimuleren we de markt om toepassingen op te schalen. Dan dalen de kosten en kunnen deze materialen beter concurreren met de gangbare producten.

Tekst: Jan van Staalduinen