Groentezaadveredelaar Enza Zaden gelooft in selecteren op inhoudsstoffen, maar ziet dat smaak ook een gezondheidseffect heeft. “Daarmee heb je meer kans op een gezonder voedingspatroon.” Dat stelt Anne Marie Schoevaars, senior onderzoeker Postharvest bij de veredelaar. Zij reageert daarmee op de bewering van hoogleraar Alice Stanton dat door moderne veredeling het vitaminegehalte in sommige groenten gehalveerd is.

Omdat bij de veredeling van planten vooral geselecteerd is op volume, uniformiteit, vorm en uiterlijk is het gehalte aan bepaalde vitamines en elektrolieten in sommige soorten fruit, groenten en granen tot 50% lager dan 50 jaar geleden. Die uitspraak deed Alice Stanton, hoogleraar cardiovasculaire farmacologie aan het Ierse Royal College of Surgeons, recent in de Britse krant The Guardian.

Heeft hoogleraar Stanton gelijk met haar bewering?

“Het zou best kunnen. Maar dat is niet bewust gebeurd, bepaalde eigenschappen zijn in de loop der jaren per ongeluk verdwenen. Als zaadveredelaar ben je in de eerste plaats gericht op wat de teler nodig heeft. Daarom is er vooral geselecteerd en veredeld op kenmerken als hogere opbrengst, uniformiteit en ziekteresistentie. Later kwamen daar houdbaarheid en smaak bij. Pas de laatste jaren is voedingswaarde in beeld gekomen en daarmee het veredelen op inhoudsstoffen.”

Zij stelt ook dat daardoor een geheel plantaardig, uitgebalanceerd dieet te moeilijk is.

“Belangrijk is dat mensen meer groenten en fruit moeten eten. Onder meer door meer eetmomenten van groenten buiten de avondmaaltijd. Daarbij helpt de ontwikkeling van smakelijke snackgroenten. Als we de smaak in groenten kunnen verbeteren, worden ze aantrekkelijker om te eten.”

Zien jullie toekomst in veredeling op gezondheidskenmerken?

“Ja, daar zien we een toekomst in. Selecteren op voedingswaarde is nog relatief nieuw, en als je kijkt naar wat er gemeten kan worden aan vitamines, mineralen, vezels, etc. zijn dat heel veel verschillende kenmerken. Er bestaan minstens 150.000 componenten in planten. Een plant is een fabriekje van inhoudsstoffen, deels nog onontdekt terrein.
Het is dus een nieuw vakgebied, en daarom juist interessant om er beter in te worden als veredelingssector. Overigens bestaat er wereldwijd wel veel volkswijsheid over de gezondheidseffecten van diverse groenten, maar dat zijn we in het Westen kwijtgeraakt. Met name in Oost-Azië en waarschijnlijk ook in Afrika weten mensen veel beter waarom ze bepaalde groenten eten, tegen welke kwaaltjes en op welk moment ze iets moeten eten. Het is interessant om daarnaar te luisteren.”

Zijn jullie er al actief in?

“Ja, Wij proberen te definiëren waar interesses kunnen liggen en zijn bezig met een aantal projecten. Onder meer met het veredelen van tomaat met verhoogde concentratie lycopeen en tomaat met veel anthocyanen. Dat betekent nog niet dat de markt er is, maar het is ons vak om te beoordelen welke kant het op gaat. Om hiermee te slagen is het zaak een merk te creëren rond zo’n ras, met heel sterke marketing. De Honingtomaat van Looye en de Tasty Tom-tomaat bewijzen dat het kan, ‘branding’ van een ras. Nog meer kans maak je met een gezondheidsclaim, maar dat is nu praktisch en financieel nog nauwelijks haalbaar. Afgelopen week had de Japanse veredelaar Takii hierin overigens een primeur, met de Goshiso PR-7-tomaat, die ruim twee keer zoveel lycopeen bevat. Dankzij een wetenschappelijk onderzoek mag Takii in Japan de gezondheidsvoordelen claimen.”

Zijn smaakvolle groenten dan ook gezonder?

“Vaak wel. Als er meer smaak zit in groenten, dan zitten er automatisch ook meer voedingsstoffen in en minder water, zoals we in het verleden hebben meegemaakt. Denk aan de tomaat. Wat je proeft bij tomaten bijvoorbeeld is voornamelijk een combinatie van zuren en suikers. Aroma’s dragen ook bij aan smaakbelevering. Daarop kun je ook veredelen. Veredelen op meer smaak en specifieke nutriënten gaat dus heel goed samen.”

Tekst: Koen van Wijk