Innovaties in freesia zijn hard nodig om verdere krimp van het areaal een halt toe te roepen, stelt freesiateler Guillaume Barendse. Naast de reguliere teelt experimenteert de teler met een drielagenteelt onder LED-belichting in een klimaatcel. Dat gaat niet zonder slag of stoot, zegt hij. “Alles valt of staat met goed uitgangsmateriaal.”
Barendse Freesia’s in ’s-Gravenzande investeerde in 2020 in een drielagenteeltsysteem onder LED-belichting in een volledig daglichtloze klimaatcel, drie lagen van elk 365 m². Het doel is om de teelt naar een hoger plan te tillen, door onder LED en volledige geconditioneerde omstandigheden jaarrond hetzelfde aantal stelen van dezelfde kwaliteit te telen. “Je trekt één steel uit één knol”, vertelt Guillaume Barendse (26). “Daardoor krijg je een langere en zwaardere bloem, een heel ander product dan de reguliere freesia. Het gaat hier om een niche die we onder het merk ‘Freganzia’ in de markt zetten.”
Uitgangsmateriaal
Vader Matthieu en oom Alex Barendse deden in samenwerking met diverse partijen 15 jaar onderzoek naar het concept. Na de installatie in 2020 gingen de telers voortvarend met het systeem van start. Ze ontvingen er zelfs de Greenovation Award 2020 van Royal FloraHolland voor, voor de beste duurzame product- of conceptintroductie binnen de sierteelt. Na een paar jaar draaien liepen ze echter tegen een aantal problemen aan.
Guillaume: “Het grootste probleem was, en is nog steeds, om aan goed uitgangsmateriaal te komen. We konden de kwaliteit niet waarborgen. Daarnaast bleek de LED-belichting kapot te zijn en moesten de lampen worden vervangen door nieuwe Signify-lampen.”
Vervolgens gingen de telers om de tafel zitten met de vraag: hoe kunnen we het systeem aanpassen zodat het beter werkt? Guillaume Barendse, bedrijfsopvolger en student Tuinbouw & Agribusiness aan Hogeschool Inholland in Delft, zag voldoende kansen en pakte de uitdaging op om de klimaatcel aan te passen en te verbeteren.
Krimpende teelt
Het bedrijf bestaat uit een belichte kas van 2,5 ha, waarin reguliere teelt plaatsvindt en een klimaatcel van drie keer 365 m². Daarnaast is er onlangs een onbelichte kas van 2 ha van een buurman bijgekocht. Op dit moment gebruikt Barendse ook nog een huurkas, tot 1 januari 2026.
Freesia is een krimpende teelt, zegt Guillaume Barendse, steeds meer telers stoppen met hun bedrijf. “Het areaal moet niet verder krimpen, anders wordt de teelt te klein en raakt de bloem uit beeld bij de consument. We zijn als sector volop bezig om de bloem te promoten via ‘Fabulous Freesia’, bijvoorbeeld op beurzen en sociale media. We moeten onze bloemen weer de wereld in slingeren.”
De reguliere freesiateelt is ook een vrij ‘ouderwetse’ teelt, vervolgt hij. “We telen compleet in de vollegrond. Dat is niet houdbaar meer wat betreft arbeid, energie en chemische gewasbescherming. De teelt vraagt veel arbeid, vooral bij het oogsten komt veel handwerk kijken. Tijdens de eerste oogst oogsten we alleen de hoofdtak van 52 cm. Dan laten we het gewas staan.”
“De plant gaat de energie naar de zijscheuten brengen, die we vervolgens ook kunnen oogsten. Dat proces duurt 5 à 6 weken, afhankelijk van het seizoen. We passen hybride belichting toe, met LED’s en SON-T. We vinden het lekker om in de winter wat stralingswarmte van de SON-T-lampen te hebben.”
Grond stomen
Het grootste deel van de energiekosten zit echter in het stomen van de grond. Er ligt drainage op 60 cm onder de grond; de grond moet tot de drainage schoon zijn, zegt hij. “Omdat we ieder half jaar de grond moeten stomen, is het lastig en kostbaar om biologische bestrijding op te bouwen. Maar het middelenpakket wordt steeds schaarser en we zullen op den duur terug moeten in het gebruik. Als we op de huidige manier doorgaan met de teelt, wordt het steeds uitdagender om freesia’s te telen.”
Vast teeltrecept klimaatcel
De freesiateelt in de klimaatcel is een totaal andere teelt, zegt Barendse. “We streven naar een ander product: een mooie grote bloem, 70 centimeter, met een lange kam met veel bloeibare bloemen en een lekkere geur. De bloem staat bekend om haar geur, dat willen we in de ‘Freganzia’ laten terugkomen. Er wordt in een dichte cel geteeld, we hoeven geen chemie te gebruiken. Door het onderzoek staan zaken als lichtsterkte, luchtvochtigheid, temperatuur en substraat vast, daar sleutelen we niet meer aan. We zijn nog wel op zoek naar een stabiel watergeefsysteem. Uiteindelijk willen we toe naar een voorgeprogrammeerd vast teeltrecept zonder externe variabelen.”
Zelf vermeerderen
Maar het allerbelangrijkste is goed uitgangsmateriaal; 90% van het succes valt of staat met goede knollen. Niet alle soorten zijn geschikt voor vertical farming, legt hij uit. Sterker nog: er zijn op dit moment maar twee soorten beschikbaar. “Dat maakt de teelt zo lastig. Normaal gesproken duurt de teelt een half jaar, in de cel is dat slechts tien weken. Maar in de cel kunnen wij de knollen niet meer hergebruiken wat bij de reguliere teelt wel gebeurt.”
Barendse vermeerdert zelf van stampartijen knollen. De kralen worden buiten vermeerderd om knollen te kunnen produceren. In de huurkas is een deel gereserveerd om de knollen af te maken tot een goed product, zegt hij. “We willen de eigen vermeerdering gaan uitbreiden in de nieuwe kas. Ook willen we zelf de veredeling oppakken. Voordat je een nieuwe soort hebt, ben je al snel zeven jaar verder. Zelf veredelen is noodzakelijk om in de toekomst een breed assortiment uit de cel te kunnen aanbieden.”
Aanpassingen in cel
In de cel laat Barendse het verschil zien tussen freesia’s uit goed en slecht uitgangsmateriaal: lange en zware bloemen naast een armetierig gewas. De freesia’s zijn onder exact dezelfde omstandigheden geteeld, vertelt hij. De teler gebruikt rood en blauw LED-licht, het lichtrecept houdt hij geheim. “We kunnen vijf rondes in de cel telen, tegen twee rondes in de kas.”
De teler heeft enkele aanpassingen in de klimaatcel gedaan. Zoals gezegd zijn de lampen vervangen en ook zijn de regenleidingen veranderd. Voorheen draaide het systeem rond: het gewas werd 12 uur belicht en 12 uur niet. Dat was erg storingsgevoelig, zegt hij. “Nu doen we de belichting handmatig.”
Barendse is binnen de drielagenteelt iets gekrompen, er wordt alleen op vier banen op de onderste laag geteeld. “De bovenste lagen laten we voorlopig leeg. Ik wil alleen knollen poten als we goed uitgangsmateriaal hebben. Ons doel is wel om volgend jaar 150.000 stelen te telen, om een constante productie te kunnen leveren.”
Positief de toekomst tegemoet
Ondanks alle uitdagingen ziet Barendse een toekomst voor hemzelf weggelegd in de freesiateelt. “Natuurlijk is het spannend om het bedrijf over te nemen, maar ik ben er niet bang voor. Ik werk graag hard en de sierteelt trekt mij. Als het drielagensysteem straks perfect werkt, kunnen we er de mooiste freesia’s telen. Bloemen zijn een luxeproduct, maar hoe leuk is het om iemand een bloemetje te geven? Soms appt iemand mij een foto van freesia’s die in bloei staan. Er hangt veel positiviteit rondom het product.”
Tekst: Annemarie Gerbrandy, beeld: Michel Heerkens
Guillaume Barendse: “We willen volgend jaar in de klimaatcel onder LED-belichting 150.000 stelen telen, om een constante productie te kunnen leveren.”
