Mirial Tulips in Venhuizen is een betrekkelijk jong bedrijf waar automatisering en techniek de boventoon voeren. Zonder deze omslag in de tulpenbroeierij waren de gebroeders Bot er niet eens aan begonnen. Geïnspireerd door de mogelijkheden is de productie opgevoerd van 2 naar 63 miljoen stelen in zes jaar tijd. Bij de herinrichting gaat de meerlagenteelt omwille van de kwaliteit gepaard met optimale klimaatbeheering.

Vanaf de weg is het een bedrijf als anderen, al tonen de opgestelde watersilo’s en het nieuwe laaddock tekenen van vernieuwing. De deur geeft toegang tot de hal die ooit een productieruimte was, maar nu wordt benut voor twee tulpenplantlijnen. Eind december is er maar één bezet, want zal Michel Bot later verklaren, veel Poolse werknemers vieren de kerst thuis in Polen.
Dat over de logistiek is nagedacht, is in één klap duidelijk. De teeltruimte ligt in het verlengde van de opplantruimte en de koelcellen. Links rollen smalle containers met één rij kisten de kas in en rechts komen de tulpen op oogstbanden, weer terug. Te midden van aan- en afvoerlijnen vertelt de jonge ondernemer zijn verhaal.

Van kwekerij naar broeierij

In 2014/2015 is Michel Bot vijf jaar ‘bollenkweker’ in het bedrijf van zijn ouders Wim Bot en Anita Hooijboer. Hij is de derde generatie. Zij telen op 34 ha tulpenbollen en broeien daarnaast 2 miljoen stelen af. Door een schuurkas te huren verschuift hij het accent naar de broeierij en het aantal stelen gaat in twee jaar tijd naar 17 miljoen. De echte omslag komt een jaar later als zijn twee jongere broers Richard en Alex besluiten in het bedrijf te treden. Tot die tijd waren zij werkzaam in onder meer de installatietechniek.
Tulpen telen hadden ze nooit zien zitten, maar de moderne broeierij is andere koek. “We zijn de laatste jaren alleen maar met automatisering en techniek bezig. Heel inspirerend. Onze nog meewerkende ouders gaan er helemaal in mee.” De technisch onderlegde broers investeren in 2017 in een Groen Label Kas, goed voor een productie van 25 miljoen stelen. De huurkas blijft in bedrijf, wat de totale productie op 33 miljoen stelen brengt. De eigen teelt van bollen is dientengevolge uitgebreid en wordt opgeschroefd naar 61 ha.

Groeistuip

Mede door het gebruik van eigen bollen en de verkregen contracten voor verkoop in het retailkanaal is de groei niet te stuiten. Vanaf 2016 verkoopt Mirial Tulips alle bloemen op contract aan L&M uit Rijnsburg waarbij de bemiddeling via Flowers Connect loopt. “Sommigen zeggen dat één afnemer riskant is, maar zo ervaren wij dat niet. Bovendien is er nog steeds vraag naar tulpen”, aldus Bot.
De broers huren er een tweede en derde locatie bij, waardoor het aantal stelen oploopt naar 46 miljoen en het teeltoppervlak naar 86 ha. In de tussentijd voeren ze gesprekken met installatiebedrijven, de bouwadviseur, bank en accountant. Bot: “Afgelopen zomer is alles op alles gezet om de GLK-kas geschikt te maken voor tweelagenteelt.” Ook hebben de broers in het verlengde een kas gebouwd van 1.800 m² met een nokhoogte van 8 meter, die geschikt is voor drie lagen. De productie ligt nu op 63 miljoen tulpen (er zijn nog steeds twee huurkassen in gebruik) en het areaal bollenteelt is 105 ha.
Voor de teelt van bollen wijken broeiers sinds jaar en dag uit naar de Noordoostpolder en de Flevopolder. Bot benadrukt dat hij alle landwerkzaamheden door eigen mensen laat uitvoeren. “We zitten er bovenop en gaan voor de best mogelijk productie. De eerste winst in de broeierij wordt behaald met goede bollen.”

Klimaatbeheersing

Een eis bij de herinrichting en nieuwbouw was om niet in te boeten op kwaliteit. “Het klimaat in de kas is voor de tulpen in meerlaagse teelt belangrijk, doordat de tulpen veel verdampen en de RV laag moet blijven om het gewas actief te houden”, legt Bot uit. “Bij meerdere teeltlagen is er meer verdamping terwijl er niet meer glasoppervlak is om de warme lucht tegenaan te laten condenseren. Daarom zochten we naar een andere manier om van het vocht af te komen.”
Na goed om zich heen te hebben gekeken, kozen de broers voor verdampers gekoppeld aan een warmtepomp. “Dit is voor ons het beste systeem op dit moment, omdat we op deze manier ook alle restwarmte van de koeling kunnen gebruiken. De gehele warmte en koude afgifte in het bedrijf is namelijk aan elkaar gekoppeld.”
De verdampers in de kas zijn bevestigd aan een luchtverdeelkanaal waarbij zes GrowAir luchtslurven per kapmaat van 9.60 m zijn gemonteerd met een onderlinge afstand van 1.20 m om een zo gelijk mogelijk klimaat in de gehele kas te krijgen. Dat is meer dan tot dusver gebruikelijk. De luchtcirculatie via deze luchtslurven is 30 m³/m² per teeltlaag. “Tot op heden zien we geen enkel koude- of warmteplek ergens in het gewas waarbij we dus wel kunnen zeggen dat de luchtverdeling goed is”, stelt Bot vast.

Voordelen

Het voordeel van dit klimaatsysteem is volgens de broeier dat hij met minder energie de kas gemakkelijker op de juiste RV en temperatuur kan houden en dat slechte klimaatcondities buiten de kas geen rol spelen. “In de maand december willen we bijvoorbeeld één kas op maximaal 12.5ºC houden met een RV van maximaal 75 procent. In de oude situatie met buisverwarming was dit niet altijd haalbaar met te warme en vochtige buiten omstandigheden. Dan werd het snel te warm in de kas als we deze probeerden droog te stoken met de ramen op een kier. Nu is dit geen probleem. Het gewas verdampt beter, we hebben een betere kwaliteit tulp met minder kans op uitval.”
Omdat de kassen zijn gecertificeerd volgens de GLK-normen, waren ze al voorzien van een dubbel schermdoek. Deze blijven nu in de nacht gesloten.

Systeem op zijn kop

Behalve verdampers met grote warmteafgifte hangen er nu ook luchtslurven. Volgens Bot ging het systeem op zijn kop. De warmtepomp werkt het efficiëntst met een koel- en warmwatertemperatuur die zo dicht mogelijk bij elkaar liggen. In het oude systeem was de warmwatertemperatuur 50 tot 70ºC. Nu gaat het om 30 tot 45ºC. In de schuur en koelcellen zijn er alleen dikkere verwarmingsleidingen met grotere pompen gemonteerd. De nieuwe droogwanden zijn voorzien van hele grote heaterblokken.

Nieuwste type LED

De meerlagenteelt is mogelijk gemaakt door toepassing van LED-belichting tussen de lagen en Wessel van Paassen sluit aan om hierop een toelichting te geven. Zijn bedrijf Green Simplicity ontwikkelde verschillende lichtrecepten al naar gelang de wens van de telers.
Bot maakt gebruik van drie lichttypes en Hortiled Multi Fusion-armaturen van Hortilux. De eerst zeven tot negen dagen staan tulpen onder rood, blauw en verrood licht waardoor de tulpen snel trekken en spreiden. De belichtingsduur is 12 tot 18 uur per dag. Daarna staan de tulpen circa twaalf dagen in het daglicht op de tweede of derde teeltlaag. In de plukfase staan ze ongeveer vier dagen op de onderste teeltlaag met alleen blauw, rood en groen LED-licht om de plant compacter en donkerder groen te maken. Hier wordt 6 tot 18 uur belicht.
Van Paassen en Bot hebben lang gestudeerd op de routing. Lopend door de kas geeft de broeier aanwijzingen. “Per soort kunnen we de routing aanpassen. Daardoor staat de ene cultivar wat langer onder het LED-licht dan een cultivar die we liever wat langer onder daglicht houden.” Van Paassen wijst op het nieuwe type lamp. De nieuwe armatuur heeft een stralingshoek van 120 graden. Hierdoor zijn maar drie strengen per kap van 9,60 m nodig. In totaal hangt hier 7.200 m² groeibelichting met een afgifte van 30 umol/m².s.

Waterbehandeling

Een ander belangrijk onderdeel van de nieuwbouw is de waterbehandeling. In de speciaal hiervoor ingerichte ruimte zuiveren de broers het water en maken zelf chloor aan. Al het opgevangen water gaat naar een ondergrondse put, wordt gefilterd over een zeefbocht en gaat vervolgens naar twee vuilwatersilo’s (250 m³ per stuk) om te bezinken. Daarna gaat het water over een fijn doekfilter om vervolgens te worden rondgepompt in een 500 m³ schoonwatersilo. Bot: “We houden het water hier op de gewenste EC en PH en ontsmetten het continu met chloor op een waarde van ongeveer 2 ppm. De chloor maken we met een 500 grams zuivere chloorunit. Dit gebeurt door middel van stroom en zout in een elektrolyse cel.”
Door het ontsmetten met chloor worden de schadelijke fenolen van de bollen afgebroken en is het water vrij van ziektes, weet Bot. Hij laat het water iedere week door Eurofins analyseren. “Het wordt op kweek gezet om het kiemgetal te bepalen en er wordt een monster genomen om alle voedingsstoffen te meten. Hierdoor kunnen we eventueel de bemesting aanpassen. De broeibakken maken we na iedere trek schoon en ontsmetten we met zuiver chloor in een hoge concentratie.”

Toekomst

Op het gebied van automatisering is winst te halen uit een opplantrobot. De broers volgen de ontwikkelingen en verwachten hier komend jaar een keuze in te maken. Om energie te besparen leggen zij in het eerste kwartaal van 2022 het dak van de schuur vol zonnepanelen. Ook ligt er een plan om een extra warmtepomp te installeren en deze op een WKO te aansluiten. Daarmee kunnen ze een tijdelijk warmte- of koudeoverschot opslaan. In de huidige situatie wordt het via een condensor afgeblazen in de buitenlucht. Maar dat is niet alles. Bot besluit: “We denken ergens een extra broei- en teeltlocatie op te richten. We voelen ons te jong om niks meer te ondernemen.”

Tekst en beeld: Marga van der Meer