Tomatenbedrijf Lans koos er de afgelopen jaren standaard voor om meer dan de helft van de gasbehoefte vooraf vast te leggen. Desondanks dwingt de huidige energiecrisis de tomatentelers tot aanpassingen in de bedrijfsvoering. Zo wordt momenteel op halve kracht belicht, wordt een grotere plantafstand gehanteerd en blijven de onbelichte kassen langer leeg liggen na de teeltwisseling.

Het zijn momenteel tropentijden voor Patrick Dekker, die verantwoordelijk is voor alle energiezaken bij Lans. “De impact van de energiestrategie op het bedrijfsrendement was altijd al groot. Maar met de huidige prijzen zijn de financiële consequenties van de keuzes die wij maken immens. We moeten dan ook continu de vinger aan de pols houden en op het scherpst van de snede opereren”, zegt Dekker.
Het tomatenbedrijf omvat zeven locaties, die samen goed zijn voor 78 ha glas. De locatie in Maasland wordt deels verwarmd met aardwarmte van aardwarmteproject GeoPower Oudcamp, maar voor de rest is het bedrijf voor haar warmtevoorziening volledig aangewezen op gas. “We hebben wel 15 WKK’s staan, met een totaal vermogen van 42 megawatt. Deze zetten we ook in om de benodigde elektriciteit voor onze belichting mee op te wekken. Maar daarnaast moeten we nog stroom bijkopen.”

Miljoenen euro’s extra per week

Qua gasinkoop hanteert Lans al jarenlang een strategie gebaseerd op risicospreiding. Dit betekent concreet dat een kleine zestig procent van de gasbehoefte op voorhand wordt vastgelegd bij leverancier OMV Gas. “Door deze aanpak waren we niet altijd het goedkoopste uit. Zeker niet in de afgelopen jaren. Maar op deze manier dek je jezelf wel deels in tegen onverwachte stijgingen van de energieprijzen. Al hadden we een prijsexplosie, zoals die zich de afgelopen periode heeft voorgedaan, nooit kunnen voorzien. In deze periode zijn we wel heel blij met onze strategie op basis van risicospreiding en profiteren we hier in zekere zin van.”
Dankzij de vooraf ingenomen langetermijnposities op de gasmarkt kan het bedrijf in de huidige situatie blijven doordraaien. Zij het in aangepaste vorm. “We hebben meer dan de helft van onze gasbehoefte kunnen vastleggen voor een zeer lage prijs. Zouden we op de reguliere manier doordraaien, dan zouden we duur gas moeten kopen op de dagmarkt en daarnaast elektriciteit moeten inkopen tegen topprijzen. Dat zou ons wekelijks miljoenen euro’s extra kosten. Dat is logischerwijs geen optie en dus zijn aanpassingen in de bedrijfsstrategie noodzakelijk.”

70 procent van normale productie

Om de impact van de hoge energieprijzen zoveel mogelijk te beperken, kiest Lans ervoor om minder intensief te belichten. “Ongeveer driekwart van ons areaal is voorzien van assimilatiebelichting. Deze draait voorlopig op halve kracht. Daarnaast hebben we de plantafstand vergroot: minder planten betekent immers een lagere energiebehoefte. Ook laten we de onbelichte kassen na de teeltwisseling enkele weken langer leeg liggen, om zo de warmtevraag te beperken. Op die manier kunnen we grotendeels met het vooraf vastgelegde gas voorzien in onze energiebehoefte en hoeven we geen dure elektriciteit in te kopen. Zo houden we de schade zo beperkt mogelijk.”

Monitoren, evalueren en indien nodig bijsturen

Keerzijde van de medaille is dat er minder tomaten kunnen worden geoogst. “We mikken erop om ongeveer 70 procent van onze normale hoeveelheid te kunnen plukken. Hopelijk laten de tomatenprijzen de komende tijd een stijgende lijn zien, om de productiederving op die manier enigszins te compenseren. Sowieso houden we de opbrengstprijzen nauwlettend in de gaten: als deze beter zijn, kun je immers wat hogere kosten accepteren en je energiestrategie wellicht weer wat bijsturen. Daarnaast volgen we continu de ontwikkelingen op de diverse energiemarkten. Monitoren, evalueren en indien nodig bijsturen; dat is waar het om draait. Op die manier hopen we de winter door te kunnen komen.”

Gunstige elektradeals

Zorgpunt is volgens Dekker dat de kosten voor de ingezette aardwarmte op de locatie in Maasland vanaf 1 januari fors zullen stijgen. “De SDE-subsidie die we ontvangen voor deze aardwarmte is namelijk gekoppeld aan de gasprijs. Ook daar zullen we straks dus mee moeten dealen en onze strategie op moeten aanpassen.”
Positief is volgens de energiemanager wel dat het bedrijf de laatste weken enkele gunstige elektradeals heeft kunnen vastleggen, voor het terugleveren van elektriciteit gedurende de zomermaanden. “De stroomprijs die we hiervoor ontvangen, is ongeveer drie keer zo hoog als de prijs van afgelopen zomer. We hopen de komende tijd nog meer van zulke deals te kunnen sluiten. Op die manier kan de zomer van 2022 de dure winter hopelijk deels compenseren.”

Tekst: Ank van Lier, beeld: Fotostudio G.J. Vlekke