De export van sierteeltproducten kwam na de lockdown vanwege het coronavirus in veel Europese landen vrijwel direct stil te liggen, maar krabbelt nu weer voorzichtig wat op, volgens Matthijs Mesken, directeur van de Vereniging van Groothandelaren in Bloemkwekerijproducten (VGB). “We zien weer licht aan het eind van de tunnel. Al zijn de verschillen tussen bedrijven heel groot.”

Wat zijn de geluiden uit de groothandel?

De binnenlandse handel loopt momenteel lekker door. De export is een ander verhaal: er zijn natuurlijk heel veel landen en winkels in het buitenland gesloten, al zijn er gelukkig ook uitzonderingen. Scandinavië loopt goed. Engelse supermarktketens lopen redelijk door, tot de Moederdag twee weken geleden ging de handel daar zelfs heel goed. Duitsland en Oostenrijk trekken weer wat aan, dat geldt eveneens voor Polen en Tsjechië. We zitten nog gigantisch in de min hoor. Maar we zijn niet meer zo somber als twee weken geleden.

Hoe groot schat u de schade tot nu toe?

We hebben gisteren een schatting gemaakt met Floridata, de stichting die exportcijfers verzamelt, waaruit blijkt dat we in maart op 32% minder omzet zaten dan vorig jaar. De eerste twee weken van maart ging het nog fantastisch, in de derde week van maart zagen we paniek en in de laatste week van maart daalde de export met 77% ten opzichte van 2019. Nu zien we de export weer een beetje terugkrabbelen. Ik hoor van verschillende leden dat ze ongeveer 50% omzet draaien. Dat is nog steeds een erg fors verlies, maar het ligt niet helemaal stil meer. We zien weer licht aan het eind van de tunnel. Al zijn de verschillen tussen de bedrijven groot. Er zijn ook groothandelaren die zich helemaal niet in deze cijfers zullen herkennen.

Wat verwacht u voor de komende weken?

Dat blijft heel lastig te voorspellen. Er staan weer persconferenties gepland van premier Rutte en van Merkel. Als die een volledige lockdown aankondigen, wat overigens niet de verwachting is, dan kan alles ineens weer veranderen. We weten het gewoon niet. Wat ik wel merk is dat heel veel bedrijven nu scenario’s aan het maken zijn. Wat te doen als we over een maand weer normaal mogen exporteren, of pas over drie maanden? Veel bedrijven zijn nu aan het kijken wat er de komende tijd wel of niet mogelijk is.

Wat is het worst-case-scenario?

Dat is heel simpel: Duitsland gaat helemaal dicht, een van onze belangrijkste afzetlanden. Stel dat ook Nederland besluit om alle winkels en tuincentra dicht te gooien, dan houdt het helemaal op natuurlijk. Die signalen heb ik nu gelukkig niet, maar het blijft koffiedikkijken.

Veel supermarkten lieten de sierteeltproducten vallen na de lockdown. Hoe is dat nu?

Die laatste twee weken van maart waren er bij de supermarkten veel logistieke problemen als gevolg van het hamsteren van wc-papier. Dat heeft zich wel redelijk snel hersteld. Bloemisten doen nu eigenlijk best wel goede zaken. En ik zie in supermarkten weer volle schappen met bloemen. Bloemen en planten blijken toch meer een eerste levensbehoefte te zijn dan wij dachten. Ook omdat we meer thuis zijn of thuis werken en het geld niet in een restaurant kunnen uitgeven. Dan blijkt dat we toch vaker een bloemetje nemen. Dat stemt hoopvol. De oproep aan consumenten om bloemen en planten te blijven kopen heeft eveneens geholpen.

Er worden nog steeds veel sierteeltproducten doorgedraaid, al zijn er ook telers die zelf gaan verkopen, met stalletjes, drive-ins en webshops. Hoe kijkt u daar tegenaan?

Dat wordt me heel veel gevraagd, onder meer door de Telegraaf. Dat zou ten koste gaan van de bloemist. Maar als een teler zijn handel niet via de reguliere kanalen kwijt kan, dan snap ik best dat hij dat via andere kanalen probeert. Maar wij moeten ons realiseren dat normaal gesproken 90% van onze handel de grens over gaat, en we vorig jaar 6,2 miljard euro export realiseerden. Dat zetten we niet zomaar weg aan de straat of via een webwinkel. Het blijft een druppel op de gloeiende plaat.
Toch kan ik me voorstellen dat sommige telers een deel via huisverkoop proberen te verkopen. Ik kan me ook voorstellen dat sommige bloemisten daar een beetje van balen. Ik snap het van beide kanten. Iedereen zit momenteel in een overlevingsmodus.

Wat ziet u als de grootste uitdagingen voor de groothandelsbedrijven?

De regeling van de overheid om het vaste personeel door te kunnen betalen past ons nog niet, omdat die geen rekening houdt met de pieken die wij in onze sector hebben. De flexibele schil van uitzendkrachten hebben we nu niet, maar je vaste personeel probeer je natuurlijk zoveel mogelijk te behouden, als we straks weer normaal aan de slag mogen gaan.
Heel veel handelsbedrijven hebben nog erg veel geld bij hun klanten uitstaan. In sommige landen zijn de betalingstermijnen 30, 60 tot wel 80 dagen. De bloemen die je in bijvoorbeeld Italië met Valentijn hebt afgeleverd zijn nog niet betaald. De vraag is: komt dat geld nog ooit terug? Onze schatting is dat er nog zo’n 800 miljoen tot 1 miljard euro bij onze klanten uitstaat. Veel uitstaande bedragen zijn niet verzekerd. We moeten ervan uitgaan dat een deel daarvan niet zal worden terugbetaald, omdat sommige bedrijven in het buitenland deze klap niet zullen overleven. Dat is wel een zorg, ja.

Tekst: Mario Bentvelsen