Hoewel de energieprijzen de afgelopen jaren zijn gedaald, lukt het nog steeds om op in- en verkoop van energie geld te besparen. Als een ondernemer dat doel wil bereiken dan moet hij ook inzicht hebben in zijn posities voor de komende periode en verbruik over de afgelopen jaren. Sinds kort werken Arjan en Richard van der Voort met een speciaal rekenprogramma.

Als het over energieprijzen gaat spitst Arjan van der Voort zijn oren. Samen met zijn broer Richard teelt hij op 36.000 m² tros- en pluischrysanten in Honselersdijk. Ze hebben zich gespecialiseerd in zware en uniforme bloemen voor de Oost- Europese markt, die van uniforme kwaliteit moeten zijn.
De broers mikken in eerste instantie niet op ‘meer’ of ‘groter’ en zijn tevreden met het rendement dat zij op hun bedrijf realiseren. Hun nuchtere kijk op zaken weerspiegelt zich ook in de in- en verkoop van energie.
Vanaf het begin van de liberalisering van de energiemarkt sloot Arjan ieder jaar energiecontracten af. “We hebben nooit gespeculeerd”, zegt hij. In 2006 schaften de broers een WKK aan met een capaciteit van 1,2 MW. “We hebben uitgerekend dat die motor voldoende capaciteit leverde voor ons CO2 verbruik in de zomer”, gaat hij door. “En daarbij produceerden we maximaal 60 procent van onze elektra zelf en kochten we 40 procent aan. Door uitbreiding van de belichting ligt die verhouding inmiddels op 40/60. De noodzaak van het slim in- en verkopen was en is nog steeds erg belangrijk.”

Alert blijven

Tom van Dijk van AgroEnergy ondersteunt bedrijven bij het zoeken naar het beste rendement op energie. “In de jaren dat de sparkspread nog hoog was staken ondernemers veel tijd in de in- en verkoop van gas en elektra. Logisch, want daar was veel op te verdienen en tegelijkertijd waren de risico’s hoog”, legt hij uit.
De gouden tijden voor de WKK met hoge sparkspread zijn voorbij. Het animo om dagelijks met WKK inzet bezig te zijn neemt daardoor af bij ondernemers. Toch loont het nog steeds om de inzetstrategie te optimaliseren, niet alleen om maximale winst te behalen, maar ook om verlies te voorkomen. Van Dijk: “Ondernemers blijven daarom alert en hebben inzicht nodig om beslissingen te nemen. Toch merk ik dat ze eigenlijk liever andere dingen doen.”
De juiste informatie kan een ondernemer helpen bij het verbeteren van zijn rendement. Het energiebedrijf heeft daarom management-ondersteunende software ontwikkeld onder de naam EnergieMonitor. Het is niet het eerste programma dat in de tuinbouw circuleert, maar het is wel een tool in ontwikkeling die veel informatie geeft. Het verzamelt data van het energiebedrijf, de klimaatcomputer en de stuurbox van de WKK van de afgelopen jaren en geeft een compleet overzicht van alle gemaakte kosten.

Prognoses

Met deze data is het mogelijk een analyse te maken van de werkelijke energiekosten, onderverdeeld in deelmarkten als de termijnmarkt, de daghandel en de onbalansmarkt. Tel daarbij zaken op als energiebelasting en netwerkkosten en er ontstaat een compleet overzicht. Verder geeft het inzicht in de inzetstrategie van de WKK. Is het bijvoorbeeld lonend om ’s nachts de WKK aan te zetten voor belichting, of om dit in te kopen van het net?
De volgende stap is om op basis van deze gegevens prognoses te maken. Zo kan een ondernemer doorrekenen wat de consequenties zijn van bepaalde inkooppositie op de energieprijs per m². In feite helpt het programma een optimale balans te vinden en ondersteunt het de ondernemer met het inschatten van risico’s en benutten van kansen.

Niet eenvoudig

Sinds een half jaar werkt Van der Voort met dit programma. Samen met Van Dijk analyseert hij zijn in- en verkoopposities. “We hebben de energie die nodig is voor verwarmen en stomen al grotendeels vastgelegd”, legt hij uit. “Dat doen we om ‘wat rust in de tent’ te houden en om de risico’s te beheren.”
Iedere morgen zit hij achter de computer om elektriciteit in te kopen voor belichting. Bij de inkoop van belichting houdt hij rekening met de weersvoorspelling. Zo voorkomt hij zoveel mogelijk dat er ingekochte stroom moet worden terugverkocht op de onbalansmarkt. “Het gebeurt me toch nog weleens dat ik teveel heb ingekocht en de lucht open breekt. Dan moet ik plots terugleveren, omdat de lampen uitgaan. Of het om grote bedragen gaat? Soms gaat het om een paar tientjes verlies, maar het kan zomaar oplopen tot meer dan € 1.000,- per dag.” Dat telt aan en dat wil hij zoveel mogelijk voorkomen.

Strategieën vergelijken

Het energiebedrijf helpt hem met de inkoopstrategie. Van Dijk: “Wij adviseren ondernemers om tijd vrij te maken de data goed te analyseren.” De kracht van het programma is dat de kengetallen zijn teruggebracht naar standaard eenheden. Dat maakt het mogelijk om met andere bedrijven te vergelijken. Dan kun je ook elkaars strategieën vergelijken en elkaar op ideeën brengen. “Binnen onze excursiegroep bespreken we dit soort zaken. We moeten allemaal onze kosten afwegen tegen de kwaliteit van ons eindproduct”, vertelt Van der Voort.
Data analyseren is niet alleen belangrijk voor risicomanagement op het bedrijf en beheersing van kosten, naar de toekomst is het eveneens belangrijk. De energiemarkt is voortdurend in beweging. Ondernemers moeten investeren in bedrijfsmiddelen, zoals de WKK. Is het bijvoorbeeld interessant om de motor te laten reviseren, of moet er een nieuwe installatie komen die weer is afgestemd op de energiemarkt en de energievraag van het bedrijf. Of is aardwarmte interessant? Gaan ze restwarmte leveren aan een andere partij? Blijven ze CO2 produceren of kopen ze die aan? Op dat moment is het belangrijk om inzicht te hebben in de verzamelde data van de afgelopen jaren en om daar verschillende scenario’s op los te laten.

In ontwikkeling

De EnergieMonitor zal ook nog een ontwikkeling doormaken. Nu is het een ‘stand alone’ software pakket, maar straks moet het online komen zodat iedere klant kan inloggen en zijn berekeningen maken.
Het mes snijdt aan twee kanten, want het energiebedrijf kan met de verzamelde data ook steeds meer inzicht krijgen in bedrijfsprocessen en verbeteringen voorstellen. Van Dijk: “Het duurt nog even voordat het zover is. Tot die tijd kunnen we de klanten prima bedienen met het huidige programma.”

Tekst en beeld: Pieternel van Velden