In 2023 zal de productie van Nederlandse tomaten met nog eens 5% dalen, verwacht Jack Groenewegen, voorzitter van telersvereniging Prominent. Een aantal telers schakelt over naar komkommer, de meeste overblijvers slaan het belichte seizoen over en uitval door het ToBRFV-virus blijft actueel. “Vooral in het winterseizoen gaan we markt verliezen,” zegt Groenewegen.

In 2022 produceerden de dertig Prominent-telers samen al bijna 10% minder tomaten dan in het jaar ervoor. Drie telers stapten dit jaar over op komkommer, in 2023 volgen twee anderen dat voorbeeld. Groenewegen: “Zowel het areaal als het productievolume zullen met nog eens 5% krimpen in 2023. Ik denk dat we daarmee in lijn zitten met de landelijke ontwikkeling. De aanhoudende problematiek met het ToBFRV-virus drijft meer tomatentelers naar andere teelten. Door de energiecrisis neemt de belichte tomatenteelt verder af. Er zijn maar weinig klanten die bereid zijn de hogere prijs te betalen die belichte tomaten moeten opbrengen. Verwarming is bij onze telers niet het probleem. We werken allemaal met WKK’s, dus de noodzaak voor besparing op verwarming is minder groot.”

Fijnere tomaten de pineut

Vooral de fijnere tomaten hebben het in 2022 lastig gehad. De grove types – gewone trostomaten en losse tomaten – presteerden nog redelijk goed. “In de eerste helft van het jaar zagen we overaanbod in het fijnere segment. Door inflatie kiest de consument nu eerder voor de goedkopere, grove tomaten. Daar waren vraag en prijzen beduidend beter. Dat zal in 2023 niet veel anders zijn,” zegt de tomatenteler. Hij verwacht in 2023 dan ook een verschuiving in de productie van fijne naar grove types. Daarnaast is zijn hoop gevestigd op de eerste ToBFRV-resistente cocktailtomaten die vorig jaar het licht zagen. “De weg naar een oplossing is daar nu ingezet. Ondertussen werken veredelaars hard aan resistentie bij andere rassen.”

Concurrentiepositie in geding

De krimp in belichte teelten, zal de concurrentiepositie van de Nederlandse tomaat geen goed doen. “Net nu we een sterke positie hadden opgebouwd met belichte tomaten, verliezen we daar weer terrein. Als we weer terug gaan naar ‘normaal’, wat ik sterk betwijfel, is het maar de vraag of we dat marktaandeel terug kunnen veroveren. Ik ga ervan uit dat we nog lang vast zitten aan hoge energieprijzen. Dus we gaan noodgedwongen markt weggeven aan Zuid-Europa in het winterseizoen. Maar ik geloof erin dat het zomerseizoen in handen blijft van de Nederlandse telers.”
De vraag is wel wat de prijsvorming gaat doen als er minder belicht wordt en er in het onbelichte seizoen meer aanvoer komt. “Dat hebben we dit jaar ook al gezien. We hadden in oktober en november meer aanvoer dan in voorgaande jaren. En dat drukte de prijzen.”

Blik op Zuid-Europa en Noord-Afrika

Met de stijgende kosten en het krimpende productievolume staat het verdienmodel van Nederlandse tomatentelers duidelijk onder druk. Groenewegen: “Het areaal zal helaas nog verder moeten krimpen om het tij te keren. En we zullen nog meer moeten investeren in energiebesparende maatregelen als LED en energieschermen. Als Prominent kijken we ook heel serieus naar de mogelijkheden in Zuid-Europa en Noord-Afrika. Door samen te werken met telers daar of er zelf te gaan produceren, kunnen we verzekeren dat we de klanten van onze afzetcoöperatie Growers United, jaarrond kunnen blijven beleveren.”

Fusie met collega’s

Voortaan gaan Greenway, Greenvalley, van der Voort en Kwekerij van den Berg verder onder één naam en als één bedrijf. De fusie van de vier ondernemingen en drie families garandeert een sterk fundament voor de toekomst. Bij een nieuw bedrijf hoort een nieuwe naam: The Valley. Het nieuwe bedrijf heeft een areaal van 50 ha, verspreid over locaties in De Lier, Vierpolders en ‘s-Gravenzande. De vierkoppige directie bestaat uit Jack Groenewegen, Joost en Thom van der Voort en Marcel van den Berg. Door de jarenlange samenwerking binnen Telersvereniging Prominent, Growers United en bQurius kennen de heren elkaar door en door.

Tekst: Astrid Zoumpoulis, beeld: Fotostudio G.J. Vlekke