De energiecrisis heeft de energietransitie in de sierteelt versneld. Veel bedrijven hebben versneld geïnvesteerd in LED-belichting ter vervanging van SON-T. Ook is er geïnvesteerd in extra transparante energiedoeken eventueel in combinatie met ontvochtigingsapparatuur. Het telen in de winter heeft daardoor een nieuwe dimensie gekregen.

Telen is er niet makkelijker op geworden. Veel basisprincipes van Het Nieuwe Telen zijn toepasbaar maar gaandeweg ervaren we ook dat in meerjarige gewassen als gerbera en alstroemeria soms andere principes gelden dan bijvoorbeeld in de glasgroente. Immers, in de winter start men in de glasgroente met een jonge plant, terwijl in gerbera en alstroemeria met een overjarig producerend gewas de winter door wordt geteeld.

Lagere planttemperatuur door LED

Met LED is de planttemperatuur lager dan met SON-T en is dus ook de verdamping lager. In combinatie met een tweede energiedoek, dat meer uren gesloten is − soms ook overdag − wordt de verdamping nog lager.
Telers geven minder water, omdat er minder verdamping is. Dit heeft consequenties voor het calciumtransport in de plant. En dus ook voor de bloem- en bladkwaliteit.
Als er meer gesloten geteeld wordt, is (actieve) ontvochtiging noodzakelijk; alleen leidt dit vaak tot extra vochtinbreng door het gewas. Al het vocht dat er actief wordt uitgehaald, brengt de plant in gelijke mate direct weer terug.

Kier in het onderdoek

Met LED in combinatie met extra energiedoeken ervaren we dat de plant minder actief is en dat plantfysiologische problemen als calciumtekort in bladeren en bloemen zich makkelijk laten zien. Ook in combinatie met actieve ontvochtiging.
De vochtdoorlatendheid van energiedoeken is minder groot dan de plantverdamping in de nacht. Ook met een groot AV-verschil (absoluut vocht) onder en boven de gesloten energiedoeken ervaren we dat het vocht in de kas snel te hoog blijft.
Doeken geheel gesloten houden verlaagt de doektemperatuur. De netto uitstraling die de plant ervaart wordt daardoor hoger dan wanneer het doek op een kier ligt. De spouwtemperatuur mag niet te laag worden dus ons advies is om in het onderdoek altijd een kier te houden. Veel luchten boven de doeken verbetert het vochttransport erdoorheen, maar met een kier is het AV-verschil tussen kas en buiten nog groter. Daarmee wordt het vochttransport naar buiten toe verbeterd.

Zoeken naar juiste strategie

Botrytis ligt op de loer als er meer gesloten wordt geteeld. Ontvochtiging met en via de buitenlucht is belangrijk om de kaslucht te verversen. Het CO2-verloop in de nacht is een goede graadmeter voor deze uitwisseling.
Maximale energiebesparing kan botsen met optimale kwaliteit. Dat ervaren we in de praktijk. Full LED geeft ook nog niet overal de begrote productie en het is nog zoeken hoe we het verlies aan planttemperatuur het beste kunnen compenseren.
Is dit een hogere nachttemperatuur, hogere doektemperatuur door meer kieren of zelfs infrarood lampen? De energietransitie vraagt van telers extra investeringen in meer hardware, maar de benodigde kennis voor juiste implementatie en regeling qua software roept nog veel vragen op.

Tekst: Marco de Groot, FloriConsultGroup, beeld: Michel Heerkens