Turkse mot richt momenteel grote schade aan op gerberabedrijven in ons land. En dat terwijl telers de bestrijding hebben geïntensiveerd en diverse nieuwe technieken inzetten. Om het probleem beheersbaar te houden, is het volgens teeltadviseur Marco de Groot cruciaal dat er een toelating komt voor een nieuw gelanceerd rupsenmiddel. Ook is er grote behoefte aan integreerbare middelen tegen het plaaginsect.

Het zijn toptijden voor Turkse mot: met de stijging van de temperaturen in juni nam ook de populatie-ontwikkeling op de bedrijven toe. “De druk is momenteel behoorlijk hoog, op vrijwel alle bedrijven”, zegt Marco de Groot van Flori Consult Group. “Dit resulteert ook in flinke schade; gemiddeld genomen gaat vijf tot acht procent van de productie verloren. Dit komt vooral door vraat aan de bloemknoppen.”
Volgens De Groot is de druk vergelijkbaar met andere jaren. Daar staat wel tegenover dat veel telers dit jaar (en nog steeds) extra inspanningen pleegden om Turkse mot onder controle te houden. “Dat komt onder meer omdat telers alerter zijn en er meer bovenop zitten, aangezien de rups de afgelopen jaren een groeiend probleem was. Daarom startten veel telers al eerder – in de meeste gevallen in januari – met de inzet van insecticiden. Ook worden kortere intervallen gehanteerd.”

Nieuwe ontwikkelingen

Naast een intensievere inzet van gewasbeschermingsmiddelen investeerde een twintigtal gerberatelers recent in een camerasysteem, zo geeft de teeltadviseur aan. Hiermee kunnen de vliegende motten in het donker worden getraceerd. “Dit systeem geeft een goed inzicht in het aantal motbewegingen. De motten gaan namelijk pas vliegen als het donker is. Telers kunnen de intervallen tussen de spuitbeurten hier vervolgens op afstemmen en dus gerichter te werk gaan.”
Daarnaast zetten steeds meer telers feromoonvallen in, om de motten intensief te monitoren. “Ook op dit vlak zijn er ontwikkelingen. Naast een feromoon gericht op mannelijke motten, is sinds dit jaar ook een feromoon beschikbaar dat vrouwelijke motten aantrekt.”
De Groot ziet daarnaast dat steeds meer gerberatelers investeren in verbeterde spuittechniek. “Ze kiezen bijvoorbeeld voor een horizontale spuitboom met 40 tot 60 doppen. Als je die tegelijkertijd openzet, is de kans dat je een rups raakt veel groter.”

Weinig insecticiden beschikbaar

Ondanks al deze inspanningen, blíjft de plaagdruk dus hoog. “Gerberatelers proberen aan alle kanten om de strijd tegen Turkse mot te winnen, maar dat is bijna niet te doen. En als ze de genoemde extra inspanningen niet hadden gepleegd, waren de problemen nog veel groter geweest.”
Het probleem is volgens De Groot onder meer dat BT-middelen weinig effect hebben tegen Turkse mot. “Het is bij een gerberagewas lastig om de onderzijde van het blad te raken. En juist daar moet een BT-middel zijn werk kunnen doen; hier leggen de motten namelijk hun eitjes. Daarbij: als je BT-middelen op het blad spuit, ‘vluchten’ de rupsen richting de bloemknoppen. Deze vreten ze aan, waardoor het probleem alleen maar groter wordt. Daarnaast is het aantal beschikbare insecticiden beperkt. Nomolt en Match zijn onlangs weggevallen, en telers hebben nu alleen nog Nocturn, Mainspring en Verismo tot hun beschikking. Dat is te weinig, ook is het aantal toepassingen van deze middelen beperkt.”

Rem op verduurzaming

Volgens de teeltadviseur zijn er geluiden dat een specifiek rupsenmiddel, dat onlangs werd gelanceerd, wellicht een toelating krijgt voor inzet tegen Turkse mot. “Daar hopen we met zijn allen enorm op. Dit middel is namelijk perfect om het bedrijf in de winter goed schoon te maken. Dat is essentieel, anders loopt het in het jaar erop helemaal uit de klauwen. En op dit moment hebben we geen goed middel hiervoor beschikbaar.”
De Groot benadrukt ook de noodzaak voor de toelating van goed integreerbare insecticiden. “De huidige insecticiden gaan namelijk niet goed samen met biologie. Hierdoor kiezen sommige gerberatelers ervoor om minder biologische bestrijders in te zetten tegen andere ziekten en plagen. Anders kunnen ze immers geen middelen meer inzetten tegen Turkse mot. Dit is natuurlijk geen gewenste ontwikkeling; op die manier zet je een rem op de verduurzaming binnen de sector. Hoe dan ook: Turkse mot blíjft de komende jaren een grote uitdaging en is inmiddels uitgegroeid tot hét probleem in de gerberateelt. En dat zie ik nog niet een-twee-drie veranderen.”

Tekst: Ank van Lier, beeld: Biobest