De Nederlandse plantaardige sector heeft in drie decennia indrukwekkende vooruitgang geboekt in het terugdringen van emissies en het risico van gewasbeschermingsmiddelen. Met een aantal feiten kan dit mooi geïllustreerd worden. De prestatie die de glastuinbouwsector al dertig jaar lang neerzet, mag wel meer met de wereld gedeeld worden. Dus ook op dit front is er werk aan de winkel.
Het Meerjarenplan Gewasbescherming realiseerde rond 2000 emissiereducties van 79% naar bodem en grondwater, 54% naar lucht en 79% naar oppervlaktewater, terwijl de milieubelasting meer dan halveerde sinds 1990. Sinds 2002 zijn de milieubelasting punten met 60 tot 80% in akkerbouw, bloembollen en fruitteelt gedaald. De HRI‑indicator laat voor Nederland een risicoreductie van 73% zien sinds 2011–2013. De Harmonised Risk Indicator is een Europese standaard die het risico van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen weergeeft.
Ook het gebruik van werkzame stof nam sinds 2012 in de agrarische sector met ruim 32% af. In de bedekte sierteelt en glasgroenten lag dit percentage zelfs op 35%. Deze dalingen tonen een consistente, brede verduurzaming in de hele sector. Al met al indrukwekkende cijfers gerealiseerd door ondernemers die samen met de gehele keten van toelevering zijn blijven innoveren.
Het verhaal achter de cijfers
We zijn echter als sector onvoldoende in staat geweest om deze indrukwekkende resultaten te vertalen naar vertrouwen. Vertrouwen bij politici én bij de maatschappij dat we telen met minder middelen, dat de middelen die we gebruiken veel minder impact hebben, en dat de emissies naar de omgeving fors zijn gedaald. In de publieke beleving lijkt het soms alsof het tegenovergestelde is gebeurd. Alsof de sector méér risico’s veroorzaakt, méér emissies heeft en méér middelen inzet. Maar de cijfers vertellen een compleet ander verhaal.
We zien dat wat níet goed gaat meestal wordt uitvergroot, terwijl de enorme vooruitgang nauwelijks doordringt tot de beleving van politiek en burger. Natuurlijk moet er aandacht zijn voor de punten die beter moeten. Ja, normoverschrijdingen in het oppervlaktewater komen nog voor. Ja, er worden nog steeds overtredingen geconstateerd bij het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Dat zijn zaken waar de sector keihard aan moet blijven werken om deze te reduceren. Daarnaast blijft de uitdaging om de enorme prestatie van de glastuinbouw ten aanzien van verduurzaming op het gebied van energie, gewasbescherming en gebruik van meststoffen over te brengen naar de maatschappij en tegelijkertijd door te gaan met innoveren.
Handen aan de ploeg en door
De politieke druk op het thema gewasbescherming heeft geleid tot de huidige activiteiten om te komen tot het Convenant gewasbeschermingsmiddelen 2026-2040. Daar zal de sector opnieuw gevraagd worden om te leveren. Wat mij betreft zal het dan vooral moeten gaan om het reduceren van de impact. Dat is uiteindelijk wat telt. Innovatie speelt daarin een enorme rol en daar is juist een sector als de glastuinbouw enorm goed in. Dus handen weer aan de ploeg en door met innoveren. Maar laten we niet vergeten te communiceren en een beleving over te brengen naar politiek en burger. Als je als glastuinbouwsector dertig jaar lang zo’n prestatie neerzet, mag de wereld dat best weten. Dus ook op dit front werk aan de winkel.
Tekst: Jolanda Wijsmuller, Biopesticide Consult
