De Plant Sciences Group van Wageningen University & Research merkt dat bedrijven hun onderzoeksopdrachten terugtrekken als gevolg van de uitspraak van het Europese Hof, waarbij de veelbelovende Crispr-Cas methode wordt gezien als genetische modificatie. Directeur Ernst van den Ende vertelt dit in Resource, het magazine van de universiteit. Wat eerder dit jaar werd gevreesd blijkt nu daadwerkelijk te gebeuren.

Van den Ende ziet met lede ogen aan hoe veredelingsbedrijven hun onderzoek verplaatsen naar landen buiten de EU. Deze wereldspelers koppelen hun R&D los van hun andere activiteiten. Het zijn vooral de middelgrote en kleine veredelingsbedrijven die in de knel raken. Algemeen directeur Aad van der Knaap van KP-Holland sprak hierover onlangs zijn zorgen uit in Onder Glas van september 2018. Algemeen directeur Melchior Moen van Florist Holland vertelt dat zijn veredelingsbedrijf nog voornamelijk klassieke veredelingstechnieken toepast, maar is eveneens bezorgd over deze ontwikkeling. Anneke van de Kamp, pr-manager bij Rijk Zwaan geeft aan dat haar bedrijf niet aan GMO-veredeling doet, maar de Crispr-Cas methode wel onderzoekt. Deze bedrijven zijn door de uitspraak ook beperkt in het gebruik van materiaal dat buiten Europa is ontwikkeld, want daarvan staat niet met zekerheid vast dat ze zonder Crispr-Cas zijn ontwikkeld.

Mutagenese

Met Crispr-Cas kunnen veredelaars het DNA verbeteren door op zoek te gaan naar een specifiek gen en daar met behulp van een eiwit (Cas9) een knip in zetten, waarna donor-DNA wordt aangebracht. Als de cel zich op natuurlijke wijze heeft gerepareerd is het gen onwerkzaam geworden of iets veranderd. Dit kan bijvoorbeeld een resistentie zijn. Bij klassieke mutagenese worden daarvoor chemische reacties of radioactieve straling gebruikt. Deze vormen zijn vrijgesteld van de strenge Europese GMO-wetgeving, omdat ze een geschiedenis van veilig gebruik hebben. De nieuwe methode is veel preciezer dan de oude, die tamelijk willekeurig is. Daarom valt de beslissing van het Europese Hof zo zwaar.

Innovatiekracht beperkt

Nederland heeft wereldwijd een belangrijke positie in de veredeling van groentezaden en sierteeltgewassen. Door de uitspraak van het Hof is de innovatiekracht van bedrijven beperkt. Als zij gewassen ontwikkelen volgens de Crispr-Cas methode, dan moet er een volwaardige risicobeoordeling plaatsvinden. Een dergelijke beoordeling zal al snel tussen de 10 en 100 miljoen euro kosten, per aangepaste eigenschap schat Plantum, de branchevereniging voor veredelaars. Dit is alleen een optie voor de allergrootste akkerbouwgewassen. Gevolg daarvan is dat een paar grote multinationals de veredelingsdoelen gaan bepalen.

Tekst: Pieternel van Velden