Bij de Vlaamse tomatentelersvereniging Tomeco hangen sinds kort watermeloenen in de kas. Met de exotische vruchten willen ze teeltdiversiteit aanbrengen en zich indekken voor de gevaren van het tomatenvirus. Bovendien kan de tussenteelt, die valt in een tomaten productiepiek, meer geld in het laadje brengen.
VW Maxburg in Hoogstraten is een van de drie Tomeco bedrijven die twee jaar geleden gestart is met een proef om meloenen te telen. Na twee proefjaren worden de meloenen dit jaar voor het eerst op professionele schaal afgezet. Een Belgische retailpartner pakte dit jaar uit met de Tomélon meloenen van Vlaamse bodem.
BelOrta pakte twee jaar geleden uit met de harentais meloen, volgens de veiling in Sint-Katelijne-Waver de ‘eerste’ Belgische meloen. “Dat zijn Galia- en Charentaismeloenen die in foliekassen op de grond geteeld worden”, becommentarieert Mitch Vermeiren die samen met zijn zus Lynn aan het roer staat van het familiebedrijf VW Maxburg dat tomaten en komkommers teelt. “Wij zijn nu de eerste met watermeloen en bij ons worden ze aan de hoogdraad onder glas geteeld.”
Local for local
De supermarktketen pakt in hun marketing uit met de lokale teelt, naast de import uit zuidelijke landen. “Duurzaamheid en local for local is steeds belangrijker voor de consument”, vertelt Tom Verdonck die bij Tomeco verantwoordelijk is voor de marketing van de meloenen. “Bovendien is het een kleine, handzame watermeloen die een goed alternatief is voor de standaard vruchten die vaak te groot zijn om in één keer op te eten.
Voor glastuinbouwbedrijven brengt de vraag nieuwe commerciële kansen met zich mee. Tomatenbedrijven kunnen daarbij ook nog eens de risico’s van tomatenvirussen verkleinen. “We hebben enkele jaren geleden bij onze zaadhuizen aangegeven dat we in verband met het tomatenvirus op zoek waren naar alternatieven. Door het grote risico is toch nuttig om meer te spreiden in teelt”, vertel Mitch.
Spreiding risico’s
Dit is ook de reden dat er bij VW Maxburg, dat tien hectare belichte kas telt, op dit moment veel komkommers staan. “Tomaten blijft de hoofdmoot, maar daarnaast willen we variëren, zodat we bij het uitbreken van het virus alternatieven hebben en niet de volledige productie hoeven stil te zetten”, verklaart hij.
Op de vraag van Tomeco kwam zaadhuis Nunhems drie jaar gelden met een watermeloenras dat ook geschikt is voor hogedraadteelt. In de zomer van 2020 werd in een aantal rijen op drie Tomeco bedrijven een proef gedaan met de exotische vrucht. Na het tweede proefjaar in 2021 en een positieve beoordeling van de resultaten worden ze dit jaar voor het eerst op commerciële basis geteeld.
Meloenen uit Nederland
In Nederland is tomatenbedrijf De Bakker Westland uit Wateringen een soortgelijke traject ingegaan. “Ook daar telen ze deze meloenen, maar worden wel andere technieken toegepast. Zo voeren zij een strikter snoeibeleid dan wij”, weet Lynn die regelmatig contact onderhoudt met de Nederlandse telers en op termijn ook de resultaten wil vergelijken. “Bij zware plantbelasting aborteert de plant nieuwe vruchten, waardoor de plant zelf beslist om al dan niet een meloen aan te leggen”, verklaart Lynn.
De meloenplanten, die door de vaste plantenlerancier Hollandplant opgekweekt zijn, werden eind mei in de kas gezet. “De tomatenplanten, waarvoor zij in de plaats kwamen, stonden er sinds oktober en door het weinige belichten waren zij al niet sterk meer toen een gedeelte begin mei getopt werd”, vertelt Lynn. Het andere gedeelte van de tomatenplanten is een maand later getopt en daarvoor kwam komkommer in de plaats.
Komkommerklimaat
Het gevolg hiervan is dat de meloenen dit jaar voor het eerst in een komkommerklimaat opgroeien. Dit lijkt positief uit te pakken voor de vrucht, die ook tot dezelfde familie (Cucurbitaceae) behoort. “Op basis van de proeven hadden wij een productie voorzien van één watermeloen per week per vierkante meter. Deze productieraming lijken we nu te overtreffen.
Deze bevinding geeft aan dat de teelt nog in zijn kinderschoenen staat. “Er is nog veel te leren”, beaamt Lynn die aangeeft dat de meloenen niet alleen meegaan in het komkommerklimaat, maar ook dezelfde water- en voedingsgift krijgen. Dit jaar worden voor het eerst kophaken gebruikt, zoals gebruikelijk in de komkommerteelt, waarmee voorkomen wordt dat de plant knakt nadat hij over de treeltdraad weer naar beneden afzakt. “Wie weet kun je met individuele klimaatsturing en andere voeding betere resultaten halen.” Ook voor het afvallen van rijpe, zwaardere meloenen zoeken de telers nog een oplossing.
60.000 wasknijpers
Waar ze de tomatenteelt al goed onder de knie hebben, is de meloenenteelt veel onvoorspelbaarder. “Een meloen kan in gewicht variëren van 500 tot 1.800 gram. Wij gaan uit van een gemiddelde van 800 gram”, geeft Mitch als voorbeeld. Hij voegt eraan toe dat oogsttiming helemaal niet vergelijkbaar is met de komkommer en tomatenteelt. “Bij meloenen bepaalt de tijd het oogstmoment.”
Op moment van vruchtzetting plaatsen de werknemers een wasknijper aan de gezette vrucht. De planten hangen daarom vol met verschillende kleuren wasknijpers die elk een verschillende oogstmoment aanduiden, omdat de zetting pieken en dalen heeft. “We hebben 60.000 wasknijpers ingekocht”, vertelt Lynn met een glimlach.
Als het aan de jonge telers ligt, komen daar minstens 60.000 wasknijpers bij. “Coöperatie Hoogstraten en Tomeco zijn altijd op zoek naar partnes om relaties mee op te bouwen, vertelt Mitch, die aangeeft dat ze alleen op contract willen telen. “In tegenstelling tot tomaten zijn meloenen veel meer een nicheproduct waarbij het risico te groot is dat een beperkt aantal afnemers de vruchten elders inkopen.”
De meloenen worden in drie maten gesorteerd. Het is de middelste maat – premium – die bij de supermarkt belandt. De grotere maten komen volgens Mitch bij speciaalzaken en marktkooplieden terecht. Een sticker met de naam Tomélon met de Belgische driekleur verwijst naar de Vlaamse roots van de exotische vruchten en verraadt ook de tomatenachtergrond van de telers.
Meer proeven
Mitch benadrukt dat het accent van Tomeco op tomaten blijft liggen, maar dat de meloenen ook in de zomer een interessant alternatief vormen. Los van de risico’s van het tomatenvirus liggen de prijzen van tomaten in de zomer lager als de belichte en onbelichte teelten gezamenlijk op de markt komen. “Wij analyseren voor welke specialties we druk op de markt verwachten. Door dit areaal te verminderen proberen we de prijzen op niveau te houden en profiteren we ook van de marges in de meloenteelt.
De huidige meloenenteelt wordt eind september geruimd en vervangen voor tomaten. “Langer telen of later starten is geen optie voor de watermeloenen die we nu telen”, aldus Lynn. “Proeven hebben uitgewezen dat de meloenen natuurlijk licht nodig hebben. Onder LED-lampen presteren de planten niet voldoende.”
Mogelijk dat er komende jaren wel andere soorten meloenen onder glas geteeld worden. Binnen de Tomeco-groep worden er sinds dit jaar ook proeven gedaan met Galia en Charentais meloenen. Om te beoordelen welke teeltparameters de lekkerste vruchten en beste resultaten geven, worden de verschillende cultivars getest in een plastic tunnelkas op één van de locaties van Tomeco, in de volle grond en op substraat.
Tekst en beeld: Jerom Rozendaal
