De jarenlange neergang in de azaleateelt is mogelijk ten einde gekomen. Volgens telersechtpaar Geert De Waele en Marijke Reynvoet is de bodem van de put bereikt. Zij maken zich op voor een flinke investering in een nieuwe verwarmingsinstallatie. Is de bloeiende kamerplant bezig aan een comeback?

De weg naar Geert De Waele en Marijke Reynvoet in het Oost-Vlaamse Lochristi is bezaaid met glastuinbouwbedrijven. We bevinden ons in het hart van de Europese azaleateelt. Van de dertig miljoen exemplaren die jaarlijks in Europa worden verkocht, komt 85% uit de regio Lochristi.
De azalea heeft een roerige geschiedenis achter de rug. Geïmporteerd vanuit Japan was de plant vanaf de jaren zeventig zeer succesvol. Tijdens de hoogtijdagen werden 90 miljoen planten op jaarbasis verkocht. In de jaren negentig kwam echter een kentering. De plant, die veel verzorging en water vraagt, kreeg een oubollig imago en de verkoop ging zienderogen achteruit. Van de 481 telers in 1980, waren er in 2010 nog maar 133 over. In 2018 was het aantal zelfs gezakt tot 74.

Bodem bereikt

“De crisis in onze teelt lijkt nu wel achter de rug”, becommentarieert Geert De Waele op zijn bedrijf in Zaffelaere (B) deze treurige statistiek. “De marktsituatie is nu gestabiliseerd. Doordat veel oudere telers zonder opvolging zijn gestopt, is het aanbod op de markt sterk afgenomen. Het gevolg is dat er nu bij tijden zelf een tekort is. Dit is uiteraard goed voor de prijs.”
Toch had de teler ook in slechte tijden niet te klagen. “Sinds een jaar of tien verpakken we de azalea zelf. Dit heeft ons door de crisis geholpen. Hierdoor zijn we de dans ontsprongen”, verklaart hij. Met de verpakking creëert de ondernemer toegevoegde waarde aan het product en dat wordt volgens hem steeds meer gewaardeerd. “Klanten zijn bereid daar extra voor te betalen. Het product onderscheidt zich hierdoor in de winkel en men heeft niet zelf de zorg van het verpakken.”

Eigen verpakking

Momenteel biedt hij zijn product aan in een tien verschillende verpakkingen. De wisselende hoesjes zijn deels ook thematisch en verschillen tijdens de Kerst, Moederdag en Valentijnsdag. “Om de zoveel tijd veranderen we ook de standaard verpakking om variëteit te waarborgen”, vertelt Marijke Reynvoet. Verpakking en marketing is haar verantwoordelijkheid. Zij vindt haar inspiratie op internet en maakt in samenspraak met een verpakkingsleverancier eigenhandig het ontwerp.
Marketing is één van de zaken die de afgelopen jaren sectorbreed opmars heeft gemaakt in de azaleateelt. Een andere algemene trend is een diversificatie van het teeltproces. In het verleden teelde een groot deel van de telersbedrijven halfwas planten, waarna ander bedrijven ze in bloei trokken. Deze schakel is inmiddels nagenoeg verdwenen. Door een kortere keten en ook meer rechtstreeks contact met klanten, hebben de telers nu meer feeling met de markt.

Vorstvrij houden

Toen De Waele het bedrijf in 2000 van zijn ouders overnam was deze ontwikkeling al ingezet. “Mijn vader trok zelf al planten in bloei en wij merkten dat er vanuit de markt meer vraag naar was.” Om die reden investeerde hij in een foliekas van 7.000 vierkante meter, waardoor het totale kasareaal nu twee hectare bedraagt.
Alhoewel er ook een winterhard product bestaat, telen de ondernemers uitsluitend kamerazalea’s die niet tegen vorst kunnen. Het vorstvrij houden van de planten is dan ook één van de belangrijkste functies van de foliekas. Tevens wordt er in de winter in een Venlokas uit 1985 met een poothoogte van 3,5 meter assimilatieverlichting en verwarming ingezet om de planten in bloei te trekken.

Gesloten bedrijfsketen

De teelt loopt jaarrond door. Jaarlijks verlaten zo’n 330.000 Azalea indica’s het bedrijf. De productie ligt tussen augustus en eind mei. In een koeling van 400 m2 kan het bedrijf de bloei remmen en faseren. Deze koelcel heeft het bedrijf ook behoed voor grote uitval tijdens de coronacrisis toen de Belgische bloemisten en tuincentra plotseling dicht moesten en er even geen verkoop was. “Alleen de planten die al richting bloei gingen, zijn vernietigd. De rest hebben we gewoon langer in de koeling gehouden”, vertelt De Waele. “Hierdoor is het seizoen wel verlengd van mei tot juni.”
Sinds de bouw van de foliekas trekt de teler 60% van de planten zelf in bloei en is er sprake van een gesloten keten op het bedrijf. “Van stekken, tot opkweken en in bloei trekken, wij doen alles zelf”, vertelt de Oost-Vlaming. Door juiste timing van het stekken en toppen, kan de teelt goed worden gemanaged. “We telen in potten van 12, 14 en 15 cm, met een teeltduur van respectievelijk 12, 15 en 24 maanden. De kleine potmaat wordt één keer getopt, de grootse tot vijf keer.”

Gouden teeltaanpassing

Het belang dat De Waele hecht aan een gesloten teeltketen op het bedrijf, stond lange tijd teeltinnovatie in de weg. Een paar jaar geleden is hij dan toch overstag gegaan en is hij van potmaat 13 overgestapt naar potmaat 12, waarbij hij van twee naar vier stekken per pot overschakelde. “In het begin twijfelde ik erg, omdat ik bang was dat ik zelf niet genoeg stekjes had. Wij willen absoluut niet afhankelijk zijn van andere telers voor ons stekmateriaal.”
Die vrees bleek ongegrond en de koerswijziging bleek een groot succes. Door met meer stekjes te beginnen, kan hij één keer minder toppen. Hierdoor is de teeltduur drie maanden verkort. “Het bleek een goede keuze. Alleen jammer dat we het niet een paar jaar eerder gedaan hebben”, kijkt de teler terug. Met potmaat 15 werd een soortgelijke teeltwijziging doorgevoerd en worden nu vijf stekken gebruikt in plaats van drie.

Verwarmingsinstallatie

Het echtpaar wil nu de verwarmingsinstallatie vernieuwen, die nu nog grotendeels op stookolie draait. “De huidige installatie is op”, zegt De Waele. “We zijn nu op een leeftijd dat we de investering nog terug kunnen verdienen.” Met de overschakeling op een gasinstallatie en nieuwbouw van de bijbehorende gebouwen is een bedrag van enkele tonnen gemoeid.
De vernieuwingsplannen staan symbool voor de hoopvolle toekomstverwachtingen. “De groene kamerplant was ooit afgeschreven, maar sinds twee jaar zijn deze hipper dan hip. Alles komt weer terug. Dat zal ook voor de azalea gelden. Wat dat betreft heeft misschien de coronacrisis deze tendens ook een zetje in de rug gegeven. We zien echt een trend dat consumenten zichzelf graag een bloemetje geven. Daarbij blijven mensen ook meer thuis en geven meer geld uit aan bloemen. ”
Terwijl de teler ons rondleidt op het bedrijf, zet zijn vrouw in het magazijn bestellingen voor morgen klaar. De klok tikt al zes uur. Hij wilde per se in de avonduren afspreken, om overdag zijn werk te kunnen doen. “Wij zijn een familiebedrijf. Ik doe samen met mijn vrouw al het werk, samen met een vaste medewerker”, verklaart hij. “Tijdens corona, toen de scholen gesloten waren, zijn onze kinderen ook bijgesprongen.”

Tekst en beeld: Jerom Rozendaal