Kwekerij Overgaag en SV.CO monitoren sinds november vorig jaar de sloten rondom hun bedrijven met speciale sensoren, die elke twee uur meten of de EC en watertemperatuur is gestegen. Het project verkeert nog in de pilotfase. De deelnemers motiveren hun investering in dit monitoringproject. Het eerste jaar zal vooral gebruikt gaan worden als test- en leerjaar. “Wij willen kunnen aantonen dat een overschrijding niet bij ons vandaan komt.”
Frits Zwinkels is teeltmanager op de kalanchoe- en potchrysantenkwekerij in de Oranjepolder van SV.CO, dat sinds 2025 met Vilosa samenwerkt onder de vlag van Unique Growers Company. “Ik ben bij ons aanspreekpunt voor alle milieutechnische zaken, dus ook voor de omgevingsdienst en Hoogheemraadschap Delfland.”
“Als nevenactiviteit ben ik bestuurder in een commissie van het Hoogheemraadschap. Ik probeer daarin de sector te vertegenwoordigen en nuance in de discussie over waterkwaliteit aan te brengen. Maar er zitten partijen in die niks met tuinbouw of economie te maken hebben, die zeggen: bedrijven die vervuilen zijn gifmengers. Dat soort terminologie wordt gebruikt. Dat doet mij natuurlijk pijn. Aan de andere kant: de cijfers liggen er.”
Kentering
Waterkwaliteit is geen onderwerp waarmee bedrijven zich kunnen onderscheiden bij klanten, zegt Zwinkels. “Het heeft in de tuinbouw te weinig aandacht gehad, want het levert geen geld op. Je wordt er niet op afgerekend − nog niet − maar je ziet daar nu wel een kentering in komen. Het is een hiaat dat de sector zelf moet herstellen.”
Het Hoogheemraadschap Delfland meet een verhoging aan stikstof, fosfaat en gewasbeschermingsmiddelen, waar mensen op aanslaan natuurlijk. “Die horen niet in het oppervlaktewater. Maar hoe komen die daar? Dat is wel een lastige. Dit project Transparante Tuinder komt daaruit voort. We willen ervoor zorgen dat de emissies vanuit de glastuinbouw naar bijna nul gaan. Het wordt misschien lastiger als je in de grond teelt. Maar we kunnen nog zeker stappen zetten, daar ben ik van overtuigd.”
Watercoach
Eerder nodigde Zwinkels een watercoach uit op het bedrijf om te kijken naar het watersysteem van SV.CO en waar mogelijk lekkages kunnen optreden. “Dat werkt heel goed. Je wordt op den duur toch een beetje bedrijfsblind. Aan de Burgerdijkseweg, dat is een van onze oudere locaties, worden nu alle 5.000 roltafels nagekeken, bodems vervangen waar nodig of gerepareerd, deels achterstallig onderhoud. Dat is een flinke klus, maar levert veel op.”
“Sinds vorig najaar hebben wij in de sloot rond onze kwekerij in Maasdijk vijf sensoren van Plant-E geplaatst. Een investering van 3.000 euro per jaar, waarmee we realtime en continu de EC en de watertemperatuur kunnen meten. Ik vind het de investering waard, omdat je ervan leert. Van je eigen bedrijf en over je omgeving. Ik vind het echt de moeite waard om dit project te ondersteunen. Je kunt als teler bewijzen dat je op een goede manier bezig bent.”
Dashboard
De data van de sensoren verschijnen in een dashboard, waarop elke twee uur het verloop in EC en watertemperatuur te volgen is. Zwinkels: “Wij willen kunnen aantonen dat wat er gebeurt in de sloot niet bij ons vandaan komt. Als er tussen de eerste en laatste sensor bij ons in de sloot een verhoging wordt geconstateerd, kunnen we bij ons zelf naar de oorzaak gaan zoeken of we gaan met de buren in gesprek: kan het eventueel bij jullie vandaan komen. Maar je kunt er ook mee zien: wat komt er uit de polder vandaan. Als de eerste sensor uitslaat, moeten we misschien in gesprek met andere bedrijven in de polder.”
Incidenten
Wouter Overgaag is ook deelnemer in het project Transparante Tuinder. De sensoren zijn geplaatst op een van de vier paprikabedrijven van Kwekerij Overgaag in Honselersdijk. “Wij zijn een soort testbedrijf, samen met twee andere deelnemers. Wij willen graag transparant zijn. Nu kunnen we, bij een lekkage of overschrijding, niet bewijzen dat wij het niet zijn. We denken dat we al goed bezig zijn op watergebied, al zal er bij ons ook weleens een pijp losschieten of silo overlopen. Incidenten heb je altijd, al doen we er alles aan om die te voorkomen. Maar als er een lekkage is moet je dat eerst weten voordat je er wat aan kunt doen.”
Hij vervolgt: “Ik denk dat een meerderheid het echt wel goed wil doen en actief met waterkwaliteit bezig is. Maar als er in een polder iemand zit die er lak aan heeft, is het de hele tuinbouw die iets verkeerd doet.”
Testjaar
Het dashboard liet al enkele dagen na de plaatsing van de sensoren op hun kwekerij in de Bospolder data over EC en de temperatuur van het water zien, zegt Overgaag. “Maar we kunnen er nog geen lijnen of trends uit halen. Het is nog erg vers allemaal, we zien het eerste jaar als testjaar. Maar we gaan er zeker wat mee doen.”
“We hebben net een kwekerij overgenomen, dus dat heeft nu even prioriteit. De kas op die locatie wordt momenteel gerenoveerd. Daar teelden we eerst paprika op de grond: met folie, een profiel, een drainslang en een leidingsysteem naar de drainput. Nu hebben we dat los van de grond gehaald, er komen teeltgoten in. Dat moet al een verbetering geven.”
Teeltwisseling
Afgelopen teeltwisseling werd het bedrijf van Overgaag bijna dagelijks gecontroleerd op lekkages. “Het Hoogheemraadschap Delfland en Gemeente Westland waren dit jaar heel actief, maar hebben bij ons niets geconstateerd. Er zijn ook bij andere telers geen lekkages geconstateerd. Ik ben blij dat dat zo was en dat het gedeeld wordt. Maar in voorgaande jaren zijn er in diverse polders verhogingen gevonden, en dat kan bewust of onbewust gebeurd zijn. Als het vaker gebeurt moet je er natuurlijk wel wat aan doen.”
“Het Plant-E systeem is voor mij een hulpmiddel om op te sporen of er nog ergens lekken zitten zodat we die op kunnen lossen. Als er in de polder discussie over de waterkwaliteit is kun je bewijzen: dit meten we. Je moet dan toch ergens anders gaan zoeken: een buurman die een pijp heeft lopen waarvan hij misschien niets afweet, of een riooloverstort, het kan van alles zijn. Als je tegen een woonwijk aanzit: daar kan ook van alles gebeuren.”
Uitspoeling
Grondwater kan ook vervuild zijn en een negatieve invloed hebben op het oppervlaktewater, denken beide telers. Overgaag: “Vanuit de historie kan er uitspoeling zijn. Misschien is er al honderd jaar op deze grond geteeld. Dat maakt het wel complex: dat systeem van oppervlakte- en grondwater, de interacties daartussen en wie nu precies waarvoor verantwoordelijk is. Maar als een meter uitslaat op EC met een hoge watertemperatuur kun je niet meer spreken over uitspoeling. Dan is er acuut iets aan de hand. Maar dat gaan we nog ervaren. Ik ben benieuwd, maar ik heb er vertrouwen in.”
Tekst en beeld: Mario Bentvelsen en Fotostudio G.J. Vlekke
Frits Zwinkels: “Elke twee uur krijgen we data van de sensoren over de EC en watertemperatuur. Wij willen kunnen aantonen dat wat er gebeurt in de sloot niet bij ons vandaan komt.”
