Een nieuw aangeschaft apparaat voor ontvochtiging van het kasklimaat laat de stookkosten bij potplantenteler Peter van Os uit Naaldwijk aanzienlijk dalen. “Het zorgt bovendien voor een kwalitatief betere plant. Vooral op koude, regenachtige dagen merk ik het verschil”, stelt hij als ervaringsdeskundige. Wel noemt hij de aanschafprijs een struikelpunt.

Peter van Os legt zijn hand op de buisverwarming in zijn traditionele kas. “Hier, moet je voelen. Ik gok zo’n 40 graden.” De buis voelt inderdaad erg warm aan. Toch is de frisheid van buiten op deze regenachtige dag ook te voelen in de kas, door de luchtramen die open staan. De teler loopt door een openstaande schuifdeur naar de naastgelegen afdeling. Al meteen bij binnenkomst voelt het een stuk warmer aan. Hij wijst naar de luchtramen. Die zijn nu, begin november, al twee maanden dicht. Hij legt zijn hand op één van de verwarmingsbuizen. “Een stuk koeler, zo’n 15 graden. Apart hè? De kas voelt warmer aan, maar de verwarming staat lager.”

Tegenstrijdig

Het blijkt het effect van de Climate Converter. Enkele tientallen meters verderop, tegen de achterwand van de kas, staat de verklaring voor het temperatuurverschil. Het apparaat haalt het vocht uit de lucht door middel van een zoutoplossing en blaast warme droge lucht terug de kas in. “Het is een energiezuinige manier van verwarmen”, legt Reinier van Zanten van Horticoop uit. Het bedrijf is sinds 2014 officieel dealer van de ontvochtiger. “Uit veldtesten bij een biologische tomatenteler blijkt dat het apparaat in de herfst 60 procent energiebesparing op kan leveren. Gemiddeld ligt de energiebesparing tussen de 30 en 50 procent.”
Van Os merkt het verschil vooral op koude, regenachtige dagen. “Hoe natter en kouder het klimaat buiten, hoe meer je wint met de Climate Converter. Buisverwarming werkt belabberd op zulke dagen. Je staat te stoken, maar ondertussen heb je ook je luchtramen open tegen condens. Dat is tegenstrijdig. Door de nieuwe aanwinst heb ik een veel stabieler klimaat in de kas. Ik kan de kastemperatuur zo 5 graden lager zetten.”
Dat leidt tot een andere manier van telen. “In de traditionele kas moet je veel meer opletten. Als de luchtvochtigheid te hoog is, rotten je planten weg. Als de luchtramen open staan, sta je eigenlijk teveel te stoken”, zegt de teler. “Met deze installatie is het veel makkelijker telen. We zetten de geraniumstekken erin, doen de luchtramen dicht en ik zet het apparaat aan. Klaar.”

Op de eerste rij

Van Os is van huis uit een echte geraniumteler. Toen hij het bedrijf van zijn vader overnam in 1996 stonden hij en zijn medewerkers nog zelf te stekken. Naarmate de concurrentie toenam en het stekken kostprijstechnisch te duur werd, heeft hij het stekken aan anderen overgelaten en is hij andere teelten erbij gaan doen om risico’s te spreiden. Nu teelt hij naast geraniums ook potranuncules, cyclamen, patiocyclamen en kerststerren. Hierbij heeft hij altijd ingezet op innovatie.
“Ik zit op de eerste rij als het gaat om nieuwe technieken”, zegt de teler. “Ik wil altijd graag zelf dingen uitproberen. Natuurlijk probeer je door nieuwe innovaties de kostprijs te verlagen, maar het gaat mij vooral om het verbeteren van de kwaliteit. Ik zet mijn planten af via veiling en daghandel. Daar word je afgerekend op kwaliteit.”
Van 11.500 m2 is het bedrijf gegroeid naar 43.000 m2 pot- en perkplanten, waarvan nu 2.700 m2 onder het nieuwe systeem valt. “Wat ik in al die jaren heb geleerd is dat hoe meer planten je hebt, hoe meer energie je kunt besparen. Alleen arbeid wordt door uitbreiding steeds duurder. Mijn arbeidskosten zijn vijf keer hoger dan mijn gaskosten.”

Minder ziektedruk

Lagere stookkosten is niet het enige voordeel. Het apparaat heeft ook een luchtzuiverende werking, legt Van Zanten uit. “De relatieve luchtvochtigheid wordt verlaagd en de ziektedruk van schimmels, zoals Botrytis en meeldauw, neemt af.”
Van Os kan dat, na een jaar met de installatie te hebben gewerkt, beamen. “Alles in de kas doet het goed. De plant voelt zich prima en kan daardoor optimaal presteren. Ik zie dat de huidmondjes van de plant zich optimaal gedragen. ’s Ochtends zitten er geen condensdruppels meer op het blad. De ziektedruk is lager, waardoor ik iets minder hoef te spuiten. De plant neemt makkelijker meststoffen op. In december heb ik hier 800.000 geraniumstekken staan en de uitval is vrijwel nul. De beworteling is echt stukken verbeterd. Normaal gesproken had ik minimaal 20 graden nodig om een stek te bewortelen op deze 2.700 m2, maar met dit apparaat kan de kastemperatuur lager, omdat de huidmondjes open blijven staan. Ik behaal daardoor meer rendement. We hebben dit jaar zelfs een extra teeltronde in de cyclamen kunnen draaien.”

Grote investering

Het feit blijft dat de Climate Converter een bepaalde aanschafprijs heeft. “Het apparaat is niet voor iedere teelt geschikt”, zegt Van Zanten. De aanschafprijs ligt op zo’n € 27.000 en de installatie is vooral rendabel bij warme teelten. “Het hangt heel erg af van de teelt en de oppervlakte of je aan één apparaat genoeg hebt”, zegt hij. Wel komt de aanschaf in aanmerking voor subsidie, de Energie Investeringsaftrek.
Ook het feit dat het apparaat zelf energie nodig heeft om het zout te regenereren, wordt als een nadeel gezien, maar Van Zanten verwerpt dat: “Het zout raakt inderdaad een keer verzadigd, waardoor regenereren nodig is. Maar dat gebeurt met het bestaande verwarmingssysteem. De energie die dat kost, valt compleet in het niet bij de energiebesparing die het oplevert.” Van Os vindt de investering de moeite waard, al hoopt ook hij op subsidie. “Als ondernemer moet je keuzes maken. Alles is tegenwoordig duur. Kies je een robot, of ga je voor een nieuwe spuitwagen? Dit apparaat is nu ook één van de opties geworden.”
Momenteel is hij aan het berekenen of hij een tweede en derde zal aanschaffen, zodat hij uiteindelijk van zijn buisverwarming af kan. “De buizen die in deze kasafdeling hangen, gaan we in ieder geval niet meer schilderen”, zegt hij. “Ze zullen op termijn zeker verdwijnen nu ik met minder energie een optimalere kwaliteit kan behalen.”

Tekst en beeld: Marjolein van Woerkom