Als eerste potplantenkwekerij brengt GreenBalanz uit Kudelstaart biologisch geteelde phalaenopsis op de markt. Hoewel het nog om kleine aantallen en een bescheiden assortiment gaat, heeft ondernemer Lennard van der Weijden voldoende vertrouwen in teelt én afzet. Wat nog ontbreekt, is aanbod van andere biologisch geteelde potplanten.

In 2009 werd Handelskwekerij Van der Weijden omgedoopt tot GreenBalanz. Hiermee onderstreepte de eigenaar het duurzame karakter van zijn bedrijf en kan hij zich beter onderscheiden in de markt. “We hebben een Kas zonder Gas, werken met natuurlijke gewasbeschermers, warmtepompen en groene stroom, recirculeren ons gietwater en zijn op alle fronten zo schoon en verantwoord mogelijk bezig”, licht hij toe. “Onze carbon footprint is daardoor zeer bescheiden. Daarnaast voeren we een actief sociaal beleid, want ook dat hoort bij maatschappelijk verantwoord ondernemen.”
Ondanks alle inspanningen om de bedrijfsvoering te verduurzamen vond een Zwitserse klant al in 2008 dat het roer verder om moest. “Om ons écht groen te kunnen noemen, zouden we volgens hem ook biologisch moeten telen”, vervolgt de ondernemer. “Zonder chemie en met organische meststoffen. Of we dat alsjeblieft wilden regelen, al was het maar op een deel van het bedrijf. Want met een biologisch product zou grootwinkelbedrijf Coop – de klant in kwestie – zich eveneens beter kunnen onderscheiden.”

Zoektocht

Van der Weijden pakte de handschoen op, maar besefte al snel dat hij het wiel zelf moest uitvinden. Afgezien van bemoedigende woorden hadden veredelaars, substraatleveranciers en kennisinstellingen weinig te bieden dat hem rugwind kon geven. “Met uitzondering van biologische gewasbescherming, waar we toen overigens ook al mee bezig waren, was de biologische orchideeënteelt volkomen onontgonnen terrein”, vat hij samen.
De teler liet zich niet uit het veld slaan en begon aan een jarenlange zoektocht, waarin vooral de plantenvoeding centraal stond en staat. Twee factoren wierpen daarbij extra hindernissen op: de lange teeltduur en het schrale groeimedium, dat vrijwel volledig uit bark bestaat.

Omzettingsproces

“Phalaenopsis is een epifyt en groeit het beste op boomschors”, legt de teler uit. “Bark heeft echter nauwelijks buffercapaciteit. In een standaardteelt is dat niet zo’n probleem, omdat je via kunstmest in principe alle voedingsstoffen in opneembare vorm aanbiedt. Wanneer je organische meststoffen toepast, moeten de organische bestanddelen eerst worden omgezet in anorganische componenten. Dat kost een paar dagen en die tijd is er eigenlijk niet. Telkens wanneer je water geeft, spoelt een groot deel van de voedingsstoffen weg die na de vorige gietbeurt tot opneembare vorm zijn omgezet. Bovendien is bark een medium met een erg schraal milieu, zonder rijk bodemleven dat die omzetting kan bevorderen.”
Het kostte de teler jaren om tot het mengsel van plantaardige en dierlijke mest te komen waarmee hij nu acceptabele resultaten boekt. Hij maakt de mest aan als een dunne soep in een voorraadvat, waar ook het omzettingsproces van start gaat. Via een aparte watergeefinstallatie – de biologische teelt is immers strikt gescheiden van de gangbare teelt – wordt dit soepje vervolgens meegegeven aan het gietwater.

Trage reactie, langere teeltduur

De tweede moeilijkheidsfactor is de lange teeltduur. Van der Weijden: “Je wilt van alles uitproberen en kunt daarbij aan verschillende knoppen draaien. Wat een verandering teweegbrengt, wordt vaak pas vijf, zes maanden later zichtbaar aan de planten.”
De beperkingen die het gebruik van organische meststoffen met zich meebrengen en de noodzaak om het gewas in de afkweek zo generatief mogelijk te houden, dwingen sowieso tot een rustiger teeltregime.
“De kwaliteit doet niet onder voor gangbaar geteelde planten, maar een complete biologische teelt duurt minstens drie maanden langer”, merkt de Kudelstaarter op. Om die reden beperkt hij het biologische assortiment bewust tot de sterkst groeiende rassen. Afhankelijk van de vooruitgang die hij stapsgewijs boekt, wordt het assortiment langzaam maar zeker verbreed.

Keurmerk

Het is zonneklaar dat het ontwikkelen van een rendabele biologische teeltwijze eindeloos geduld vergde en niet op grote schaal kon plaatsvinden. In 2014 was Van der Weijden eindelijk zover dat hij een redelijk teeltresultaat kon boeken bij een teeltwijze die voldeed aan de SKAL-richtlijnen. “Dat had nog heel wat voeten in aarde, want in eerste instantie wilde SKAL niet dat we uitgangsmateriaal uit meristeemcultuur gebruikten”, zegt hij. “Gelukkig kwam er na twee jaar alsnog groen licht, anders had ik de handdoek in de ring moeten gooien.”

Graag mijn ervaringen delen

De eerste biologische geteelde phalaenopsisplanten kwamen begin 2015 op de markt. Naast Coop, dat zijn loyaliteitsbelofte keurig nakwam, levert de teler ook aan andere hoog gepositioneerde supermarktketens en tuincentra in Europa. Hoewel de vraag nog steeds groeit, blijft het aandeel van de biologische teelt op het bedrijf voorlopig steken op minder dan 10%. Dat het geen storm loopt, is vanwege de hogere kost- en verkoopprijs begrijpelijk. Toch wordt het marktpotentieel nog lang niet ten volle benut.
“Ik heb het afgelopen jaar verschillende inkopers gesproken die graag meer biologische producten willen verkopen dan alleen phalaenopsis”, zegt de ondernemer. “Zij vinden het aanbod nu nog te smal en houden de boot daarom af.”
Van der Weijden zegt desgevraagd dat hij nog niet is benaderd door telers die zijn initiatief willen navolgen. “Dat verbaast me wel. Ik ben echter graag bereid om mijn ervaringen te delen met telers die hier oprecht mee aan de slag willen. Een dergelijke samenwerking kan voor beide partijen voordelen bieden. Op phalaenopsistelers zit ik logischerwijze niet te wachten. Met meer van hetzelfde tillen we het biologische segment niet naar een hoger plan.”

Veel geleerd

Of collega’s nu wel of niet aanhaken, bij GreenBalanz gaat de zoektocht naar verdere optimalisatie door. Er lopen proeven met meststoffen, plantversterkers en preparaten en er worden voortdurend nieuwe rassen getest.
“Wij zijn nog lang niet uitgeleerd”, zegt de groene ondernemer. “Wat ik heel positief vind, is dat dit project ook voor de gangbare teelt veel heeft opgeleverd. We hebben al twee jaar geen ruimtebehandeling toegepast tegen wolluis, omdat er door onze aanpak in de biologische afdeling overal alerter en intensiever wordt gescout. Voorheen was dat een ‘moetje’ waar niemand warm voor liep. Nu is het een verantwoordelijke taak met een duidelijke meerwaarde, waar twee medewerkers echt plezier in hebben.”
Een andere verandering die bedrijfsbreed is doorgevoerd, is het ontsmetten van veilingfust door het voor en na gebruik 24 uur bij -20ºC in een vriescel te plaatsen. Fust is een belangrijke besmettingsbron van luizen, maar van 20 graden vorst hebben de beestjes niet terug. “Eigenlijk zou de veiling dat zelf moeten doen, nu doen wij het”, zegt de ondernemer gelaten. “Gelukkig levert ons dat noemenswaardige besparingen op.”

Samenvatting

Na een jarenlange zoektocht heeft GreenBalanz een werkbare methodiek ontwikkeld voor de biologische teelt van phalaenopsis. Teler Lennard van der Weijden hoopt dat zijn initiatief navolging krijgt in andere potplantenteelten. Hij stelt dat sommige retailers het aanbod nu nog te smal vinden om biologische potplanten op te nemen in het assortiment.

Tekst en foto’s: Jan van Staalduinen.

Gerelateerd