Veel glastuinbouwbedrijven hebben sterke buffers en kunnen daardoor snel worden geholpen nu ze geraakt worden door de coronacrisis, zegt sectorspecialist snijbloemen/potplanten en fruit Arne Bac van de Rabobank. “Dit komt omdat ze in de afgelopen jaren meer vet op de botten hebben gekregen. Dat beleid is effectief gebleken.”

Welke bedrijven in de tuinbouwketen zijn het meest kwetsbaar gebleken?

De rode draad is dat teelt- en handelsbedrijven in de bloemen en planten die op de dagmarkt zitten het meeste last hebben. Teelt- en handelsbedrijven die gespecialiseerd zijn in foodservice hebben ook volle bak last, die hele markt is dicht. Probleem daarbij is dat je niet zomaar van markt of afnemer kunt switchen. Bedrijven met vaste lijnen met retailers of andere afnemers lijken minder last van de coronamaatregelen te hebben.

Met welke scenario’s houden jullie rekening?

We hielden van begin af aan rekening met twee scenario’s: de eerste was een volledige lockdown voor drie maanden, dan is dus 100% van de omzet weg. Dat gaat voor de horeca nu wel op. Het tweede – gedempte – scenario gaat uit van 50% omzetdaling. Dit geldt nu voor de sierteelt. Maar dan nog zie je grote verschillen tussen bedrijven. Het is ook nog de vraag hoe lang het Covid-19 virus rond blijft gaan. Een opleving van het aantal infecties kan ons zomaar weer terugwerpen.

Wat verwachten jullie?

Het virus zijn we voorlopig niet kwijt. Dat we op een andere manier onze bestedingen doen is een feit. Ondertussen zitten we in een recessie. Die is niet zomaar weg. Die zal nog tot 2021 doorgaan, zeker in de eerste helft.

Waar hangt het herstel van af?

Hoe sneller er een vaccin is of hoe sneller we het aantal besmettingen in de perken weten te houden, hoe sneller de markten zich structureel kunnen herstellen. Maar stel dat er een nieuwe lockdown-maatregel in het najaar komt, dan beginnen we opnieuw. Wij rekenen er nu op dat we over drie maanden het ergste achter de rug hebben en minimaal drie maanden nodig zullen hebben om weer op gang te komen. Maar daarna heb je ook te maken met een na-ijleffect, vanwege de economische recessie waarin we zijn beland.

Niet alle bedrijven overleven de coronacrisis, ondanks alle steun en hulp, zei Marco van Zijverden (CEO van Dutch Flower Group) vorige week. Is dat ook jullie verwachting?

Ja. Als je voor corona al in zwaar weer verkeerde, zijn je kansen om het te overleven waarschijnlijk al minder. Het hangt dus heel erg van de bedrijfssituatie en de grootte van het tekort af of we die bedrijven met steunmaatregelen kunnen helpen.

Wat doet de Rabobank om getroffen bedrijven tegemoet te komen, naast de overheid?

Uitstel van aflossingen en eventueel uitstel inperking van het seizoenskrediet zijn daar voorbeelden van. Ten tweede: de Borgstelling Landbouw voor Corona (BLC) is opengesteld. Daar valt alle primaire productie onder. We werden door de overheid uitgedaagd om dat op korte termijn te organiseren, dat is gelukkig gelukt. Wanneer er ruimte voor is zetten we de garantie van de overheid onder die lening. Het criterium is wel dat je vóór corona al gezond was. Verder hebben we als bank bijgedragen aan de totstandkoming van het noodfonds, mede georganiseerd door de Greenports, waarin de brancheorganisaties en ook wij zijn vertegenwoordigd. Ik ben blij dat het er is, de 600 miljoen euro voor de tuinbouwsectoren. Dat zal zeer waarschijnlijk een deel van de schade kunnen beperken.

Er zijn nog wel wat onduidelijkheden over dat fonds.

Wat nu bekend is dat er een ondernemersrisico zal gelden van 30%. Over de exacte uitvoering van die regeling zal volgende week meer bekend worden gemaakt.

Kunnen de bedrijven nu beter klappen opvangen dan in de vorige crisis van 2008/2009?

Ja, dat klopt. De sierteeltsector heeft in de afgelopen jaren de wind in de rug gehad, waardoor veel bedrijven financieel weerbaarder zijn geworden. Daardoor kunnen we ze nu ook makkelijker helpen. Er zijn veel minder bedrijven overgefinancierd, zoals tien jaar geleden het geval was. De andere kant van het verhaal is: er ontstaat nu een gat. Voor de langere termijn zet dit wel een rem op de verdere modernisering en verduurzaming van de sector. Ik ben blij dat we nu onze klanten kunnen helpen, maar we kunnen niet oneindig financieringen blijven stapelen.

Verwacht je in de tuinbouw een overnamegolf?

Alle maatregelen tot nu toe zijn ingezet om tijd te kopen, om bedrijven door te laten draaien. Wat ik zie bij onze klanten is dat het effectief is. Er zijn misschien ook ondernemers die zeggen: ik heb de crisis van tien jaar geleden meegemaakt, dit vind ik niet leuk meer. Ik verwacht zeker geen overnamegolf, maar dat er ondernemers zullen zijn die keuzes maken uit persoonlijke of financiële overwegingen, dat snap ik.
Meer informatie over de verwachtingen van de Rabobank en over het herstel van de afzetmarkten is hier te vinden.

Tekst: Mario Bentvelsen, beeld Jan van Staalduinen