Na de uitbraak van het tomatenvirus in 2024 koos het Belgische Olbrechts Tomaten resoluut voor ToBRFV-resistente rassen. Voor de gele cherrytomaat schakelde het bedrijf dit jaar over op een nieuw resistent ras. “Wij hadden jarenlang ervaring met de niet-resistente voorganger. Het nieuwe ras levert tomaten van dezelfde smaak en kwaliteit, terwijl ook de teeltaanpak hetzelfde is.”
Terwijl een handvol werknemers snoeptomaten sorteert of in bekers verpakt, plukken tientallen medewerkers cherrytomaten in de kas. Olbrechts Tomaten uit Onze-Lieve-Vrouw-Waver, een gemeente tussen Brussel en Antwerpen, is van maart tot en met november in productie. “De komende weken gaan we naar de productiepiek toe”, vertelt Jeroen Olbrechts terwijl hij ons rondleidt door de kas.
De 37-jarige teler is de derde generatie op het tomatenbedrijf, dat is aangesloten bij de nabijgelegen coöperatieve groente- en fruitveiling BelOrta. “We zijn tien jaar geleden gestart met snoeptomaten en dat is stelselmatig uitgebouwd. Nu telen we alleen nog maar deze tomaten”, vertelt de ondernemer.
Uitbreiding en modernisering
De voorbije jaren werd geïnvesteerd in uitbreiding en modernisering. Twee jaar geleden werd 2 ha bijgebouwd en vorig jaar werd 1,5 ha oude kas vervangen door een nieuwe kas, waardoor het areaal nu 5 ha bedraagt. “Daarmee zijn we voorlopig wel uitgebouwd”, klinkt het.
De komende veranderingen richten zich op het optimaliseren van de productie, terwijl hij op termijn ook wil kijken naar de omschakeling naar een kleinere WKK in combinatie met een warmtepomp. “Voorlopig hebben we nog geen last van de stijgende energieprijzen, omdat we gas voor lange tijd hebben vastgelegd, maar wie weet wat de toekomst brengt. Gas zal een onzekere factor blijven.”
Focus op arbeidsoptimalisatie
Wat betreft optimalisatie ziet de teler nog verbeteringsmogelijkheden op het gebied van arbeid. Door middel van dataverzameling denkt hij de arbeidskosten te kunnen drukken. “Momenteel brengen we de prestaties van het personeel in kaart. Op basis van een analyse van deze data kunnen we het personeel inzetten bij het werk dat zij het beste kunnen”, vertelt Olbrechts.
In de zomer zal een oogstrobot proefdraaien op het bedrijf. “Het gaat niet alleen om het terugdringen van de arbeidskosten. Het vinden van personeel op zich wordt steeds moeilijker. Op basis van sensoren en AI analyseert de robot welke tomaten plukrijp zijn en voor welke tomaten hij later moet terugkomen.”
Terugbrengen tomatenval
In de teelt zelf richt de tomatenteler zich onder andere op het vermijden van afvallende tomaten van de tros. “Dat is een grote kostenpost op ons bedrijf. Bij de rode tomaten, veruit onze belangrijkste teelt, ligt de uitval op 7 procent.” Door het gewas eerder te laten zakken en blad te snijden na de pluk, denkt hij dat percentage terug te brengen tot 5%. “Bij nog rijpende vruchten is het risico op uitval het kleinst. Daarom willen we binnen 24 uur na de pluk ‘zakken’ en blad snijden.”
Hoewel de tomatenuitval standaard kleiner is bij de gele cherrytomaten, de tweede grootste teelt op het bedrijf met 3.000 vierkante meter, speelde dit wel een belangrijke rol bij de beslissing van Olbrechts om dit jaar over te schakelen naar Summer Soul, het ToBRFV-resistente ras van Hazera. “Dat ras heeft een hele goede aanhechting van de vrucht aan de tros. In 2024 zijn we getroffen door het tomatenvirus, waardoor we destijds resoluut hebben besloten over te stappen op resistente rassen”, vertelt de teler.
Resistente rassen
“Er was vanuit de markt een enorme vraag naar resistente rassen, waardoor we jaren geleden een versnelling hoger hebben geschakeld in de veredeling ervan. De veredeling van snoeptomaten gebeurt in Spanje. In Nederland, bij ons hoofdkantoor in Made, vindt de veredeling van trostomaten plaats”, vertelt Bart Van Calenberge van Hazera. Hij vormt als Product Development Specialist de schakel tussen de R&D-afdeling en de telers. “Nieuwe rassen worden door telers in proef genomen en samen met hen beoordelen we het potentieel van deze rassen”, legt hij uit.
Nadat in de loop van 2024 een resistente variant klaar was, volgden proeven bij telers. Olbrechts: “Wij hebben in 2024 een eerste proef gedaan met het ras dat toen nog bekend was onder nummer HA49040. Vorig jaar hebben we de proef uitgebreid naar tien rijen en hebben we de vergelijking gemaakt met de variëteit die we toen gebruikten en met nog een ander ras.” In deze periode kwam Hazera geregeld naar hun rassen kijken voor opvolging en ondersteunen ze het tomatenbedrijf ook op teelttechnisch vlak.
Sturen op generatieve groei
Na de uitvoerige proeven koos de teler voor de gele ToBRFV-resistente cherrytomaat. In december gingen de planten van Summer Soul de mat op. “In de teelt is dit ras sterk vergelijkbaar met de niet resistente voorganger Summer Sun, en zien we zelfs enkele kleine voordelen. Zo is het iets minder gevoelig voor witkoppen dan het niet-resistente ras en is de vruchtvorming in de beginperiode iets beter”, geeft Olbrechts aan. “Vanaf de start was duidelijk dat we moesten inzetten op een generatieve sturing en een verhoogde ijzergift.”
Alle snoeptomaten worden op het glastuinbouwbedrijf in hetzelfde kasklimaat geteeld. Wel hebben de gele cherrytomaten een apart irrigatievlak zodat de teler kan sturen met de watergift. “Bij de start sturen we met de watergift aan op een meer generatieve groei”, verklaart de ondernemer.
Smaak en kwaliteit identiek
Op het gebied van smaak en kwaliteit ziet de teler geen verschil met de niet-resistente voorganger. Voor de analyse werd smaakonderzoek uitgevoerd door Normec en deed BelOrta ook visuele testen en testen met bewaring. “De veiling is tijdens de proeven nauw betrokken geweest bij het proces. Wij hebben hen regelmatig van monsters voorzien en analyses van onder andere de brixwaarde”, vertelt Van Calenberge.
Olbrechts Tomaten is niet het enige bedrijf dat dit jaar koos voor Summer Soul. Vorig jaar draaide het ras proef bij tal van bedrijven in Nederland en Vlaanderen. “Nagenoeg al deze bedrijven hebben na de proef besloten om dit ras te gaan telen”, aldus Van Calenberge. Hij stelt dat inmiddels alle Vlaamse telers de overstap hebben gemaakt. Het bedrijf hoopt op termijn ook voet aan de grond te krijgen met andere ToBRFV-resistente rassen snoeptomaten. Zo loopt er momenteel een proef bij Olbrechts van twee rijen (250 m²) met rode snoeptomaten onder de pre commerciële code HA48294.
Tekst en beeld: Jerom Rozendaal
