De gestegen energieprijs had vorig jaar nauwelijks impact op de strategie van tomatentelers Leo Verdonck en Marja van Dessel in Vremde, net onder Antwerpen. Het Belgische echtpaar had het gros van de gasprijs vastgezet. Vanaf dit jaar is het variabele gedeelte groter, maar zijn de belichtingsalternatieven kleiner. “De planten staan er en moeten belicht worden.”

De tomatentelers Leo Verdonck en Marja van Dessel hebben hun belichte tomaten net zoals ieder jaar in september geplant. Het bedrijf had zo’n 75 procent van het gas op dat moment onder goede condities vastgelegd in lange termijncontracten. “En wie verwachtte dat de hoge energieprijzen zo zouden aanhouden?”, vraagt Leo Verdonck zich af. “Het enige wat we vorig jaar gedaan hebben, is een uurtje minder belichten per dag: 17 uur in plaats van 18 uur.”
Het tomatenbedrijf is 9 ha groot, waarvan 4,3 ha belicht, en zet via coöperatie BelOrta trostomaten, cocktailtomaten, kerstrostomaten en andere soorten op de markt. In december kwam het belichte gedeelte in productie.

60 tot 80% hogere kosten

Sinds dit jaar is er sprake van een andere situatie. De helft van het gas ligt nu vast met een langetermijncontract, terwijl de andere helft op de vrije markt gekocht moet worden tegen hogere prijzen. “In normale tijden zijn we maximaal 40 procent van de kosten kwijt aan verwarmen. Met gasprijzen die verveelvoudigd zijn, stijgen de totale kosten met 60 tot 80 procent”, vertelt Verdonck over de huidige situatie.
Omdat de tomaten er nu staan zijn de mogelijkheden om minder te belichten beperkt. De planten, die 35 centimeter uit elkaar staan, moeten immers voldoende licht krijgen. “Het is vooral hopen op zonnige dagen waardoor we de lampen enkele uren minder kunnen inzetten”, vertelt Verdonck. Normaal stopt het belichte seizoen in april, maar misschien kan er dit jaar eerder gestopt worden. “Maar dat zal afhangen van het weer”, aldus de teler. Het onbelichte gedeelte zal over enkele weken in productie gaan. Hier werden op 8 december de nieuwe planten gezet, in lijn met voorgaande jaren.
Tegenover de hogere productiekosten, staat een betere opbrengst van de tomaten in de vorm van hogere prijzen. Deze meeropbrengst weegt volgens Verdonck evenwel niet op tegen de extra kosten. Behalve de stookkosten zijn de afgelopen maanden ook de kosten voor meststoffen en bijvoorbeeld arbeid sterk gestegen.

Sterk verminderde tomatenproductie

Terwijl Verdonck eind september ervoor heeft gekozen de gebruikelijk belichte winterteelt te continueren (de echte keuze viel al maanden eerder met het bestellen van planten bij de leverancier), zijn er ook Vlaamse telers die er in september en oktober voor hebben gekozen om later te planten.
Het gevolg hiervan is terug te zien in de aanvoercijfers op de Vlaamse veilingen. In december 2021 werd er in totaal 6,2 miljoen kilo trostomaten aangeleverd tegenover 8,2 miljoen kilo een jaar eerder. De Vlaamse veilingen ontvingen in de laatste maand van vorig jaar 3,1 miljoen kilo losse tomaten, bijna één miljoen kilo minder dan een jaar eerder.
In januari is de daling nog groter, zo blijkt uit de statistieke van VBT. De aanvoer van losse tomaten zakte van 1,9 miljoen kilo in januari 2021 tot 0,836 miljoen kilo dit jaar (- 50%). De aanlevering van trostomaten liep terug van 5,4 miljoen naar 3,8 miljoen kilo dit jaar (-30%).
Daar tegenover stonden dan wel weer betere prijzen. Trostomaten brachten vorige maand gemiddeld 2,12 euro per kilo op. Dat was vorig jaar 1,40 euro. Ook losse tomaten haalden in december een betere prijs op de Vlaamse veilingen: gemiddeld 2,00 euro per kilo tegenover 1,58 euro vorig jaar.

Tekst en beeld: Jerom Rozendaal