De Westlandse lisianthustelers Marcel van der Lugt en Frank van Holst zijn niet van plan om komende winter de productie te verlagen of concessies te doen aan de kwaliteit. De onzekerheid van extreme gasprijzen en wispelturige stroomprijzen blijft echter knagen. De overheid krijgt van beide telers de zwarte piet. “Men had natuurlijk in mei al moeten ingrijpen. Nu zeggen ze: dat is ondernemersrisico, maar het is gewoon gigantisch falen van de politiek.”

Frank van Holst van Montana Lisianthus in Poeldijk wil aan de extreme energieprijzen eigenlijk niet te veel woorden vuil maken en moet regelmatig diep zuchten. “De wereld is een beetje gek geworden. Ik had mijn gasinkoop natuurlijk eerder moeten vastleggen, zeg ik met de wijsheid van nu. De gasprijzen zijn inmiddels wel weer wat gezakt, maar blijven extreem hoog. Als het genoeg opbrengt komt het allemaal wel goed, maar dat weten we natuurlijk niet.”

Wispelturige stroomprijs

Zijn plan voor de komende winter is niet anders dan in voorgaande jaren, zegt Van Holst. “Vorig jaar in maart 2020 – bij de start van de coronapandemie – hebben we geprobeerd aan de energieknoppen te draaien, maar dat heeft toen meer gekost dan het heeft opgeleverd. Daarom zijn we eigenlijk niet van plan om dat nog een keer te gaan doen. We willen op dezelfde weg doorgaan, voor zover we dat kunnen. Zo min mogelijk energie gebruiken, dat is het plan. Het belangrijkste is dat de teelt goed gaat en goed oplevert, daar willen we geen concessies aan doen.”
Marcel van der Lugt van Van der Lugt Lisianthus in Monster noemt de gasprijzen voor kwartaal 1 en 2 van volgend jaar ‘nog altijd extreem hoog’, maar ziet de wispelturige stroomprijs als een groter probleem. “Als het een beetje waait is het goed betaalbaar, maar als het windstil is en ‘bud-weer’, zoals woensdag, is het onbetaalbaar. De meeste mensen met een WKK hebben in gas toch wel een positie, wij ook. We moeten nog wel wat bijkopen, maar als je dat middelt is dat nog wel te overzien. Op het moment dat de stroom 20 uur van de dag duur is kun je er niet zoveel mee. Wij kopen meer dan de helft van onze stroom in.”

Energieverbruik drukken

Het energieverbruik van lisianthus is vergelijkbaar met rozen. Zowel Montana als Van der Lugt belichten intensief en wekken een deel van hun stroombehoefte op met een WKK. Beide bedrijven zijn modern, maken gebruiken van dubbele energieschermen en hybride belichting. Van der Lugt maakt ook gebruik van luchtbehandelingskasten voor ontvochtiging en klimaatbeheersing. Dunner planten of minder belichten is geen optie, zegt hij: “Op het moment dat je het rustiger aan gaat doen word je teeltduur langer. Dan ga je minder energie per week gebruiken, maar of je per tak minder energie gaat gebruiken is maar de vraag.”
Hij vervolgt: “Op het moment dat er hele grote pieken in de stroomprijs zitten schakelen we natuurlijk wel af en zullen we misschien iets minder energie gebruiken. We gaan ook wel wat meer schermen. Normaal gesproken ben je toch wat makkelijker met afluchten, nu probeer je toch zoveel mogelijk warmte binnen te houden. We kunnen de lucht ontvochtigen met LBK’s en slurven, dus dat is voor ons geen probleem. Alles wat we kunnen om energie te besparen doen we. Ik weet wel dat sommige collega’s minder gaan planten. Dat kan een positief effect hebben op de prijsvorming. Maar de teelt blijft bij ons gewoon doorgaan. Wij gaan voor dezelfde kwaliteit en kwantiteit.”

Angst voor een koude winter

Beide telers wijzen naar de politiek als het gaat om oplossingen. Van der Lugt: “Als Nederland 40 procent van de Europese gasproductie dichtdraait en geen contracten aangaat met andere partijen als Noorwegen, Rusland of lng-leveranciers en je laat het maar een beetje aan de vrije markt over, dan kun je dit een keer verwachten. Men had natuurlijk in mei al moeten ingrijpen, toen de voorraden laag waren en onder de garantiedoelstellingen kwamen. Nu zeggen ze: dat is ondernemersrisico, maar het is gewoon gigantisch falen van de politiek.”
Niet alleen de energieprijzen, maar ook de prijzen van grondstoffen stijgen: “Alles wordt duurder. Hoezen, karton en meststoffen worden alsmaar duurder en zijn al meer dan 20 procent duurder geworden in de laatste paar maanden. Dan praat je over serieuze kostenposten. En ook de plantenleverancier gaat in principe een energietoeslag rekenen.”
Wat vrees je het meest: een nieuwe lockdown of een koude winter? Van der Lugt: “Een koude winter. Ben niet zo bang voor een lockdown, omdat ik denk dat we als bloemensector wel hebben bewezen dat we daarmee goed kunnen omgaan. Er is vorig jaar een hele grote shift geweest naar online, waardoor we ondanks de coronamaatregelen door konden gaan. Als mensen niet meer uit eten zouden mogen zijn ze waarschijnlijk ook meer thuis. Dat kan ook in ons voordeel werken.”

Tekst: Mario Bentvelsen, beeld: LD Photography