Bij Mol Freesia in Nibbixwoud draait sinds 1 juni 2019 een zonthermie-installatie bestaande uit een perceel met zonnecollectoren, een aquifer en een warmtepomp. Met de in de zomer opgeslagen warmte kon moeiteloos aan de warmtevraag in de kas worden voldaan, ook tijdens de vorstperiode van vorige week. “Ik kan er eigenlijk heel kort over zijn: het systeem werkt technisch prima”, aldus teler Jeroen Mol.

Tijdens de vorstperiode werd het systeem uitgezet om te voorkomen dat leidingen zouden kunnen bevriezen. Mol: “Dat gebeurt normaal automatisch, maar om geen risico te lopen hebben we het systeem uitgezet. In augustus vorig jaar hebben we het systeem ook een keer uitgeschakeld, omdat we meer warmte produceerden dan we naar onze aquifer konden afvoeren. We beschikken dus over voldoende warmte. De warmtepomp waardeert die op van 25 naar 40 graden.”

Sneeuw en vorst geen probleem

Was de vorst van afgelopen week de eerste serieuze test? “Eigenlijk wel ja. Zo koud is het lange tijd niet geweest. Maar we konden de gewenste kastemperatuur heel goed halen. We hebben ook een dubbel scherm, dat scheelt natuurlijk. Maar ik zou niet bang zijn als het nog 5 of 10 graden kouder was geweest.”
De harde oostenwind met stuifsneeuw vormde ook geen probleem voor het 15.000 m² grote perceel met zonnecollectoren. “De panelen staan schuin, net als bij een PV-opstelling, in een hoek van 22 graden en staan op het zuiden gericht. Er kan dus eigenlijk niks gebeuren. Van collega Tesselaar hoor ik tot nu toe ook alleen maar positieve geluiden.”
Het zonthermie-systeem werkt zonder glycol, zoals in Denemarken vaak wel het geval is. Bij vorst of gebrek aan zon stoppen de systeempompen automatisch en loopt het water vanzelf terug in een ondergrondse voorraadtank. Daardoor is er geen risico op bevroren leidingen die de werking van het systeem negatief zouden kunnen beïnvloeden. En mocht de stroom onverhoopt uitvallen, dan loopt het systeem ook automatisch leeg, vervolgt Mol. Inmiddels staat het systeem weer op stand-by. “Zodra het zonnetje gaat schijnen beginnen de pompen te draaien. Dat kan komend weekend al het geval zijn. Dan beginnen we weer met het oogsten van zonnewarmte.”

Gasloos telen lukt prima

Het lukt tot nu toe prima om gasloos te telen, zegt Mol. Het elektriciteitsverbruik komt overeen met de begroting. Een forse tegenvaller is de ODE-heffing van de overheid. “De overheid riep eerst jarenlang: we moeten van het gas af en moeten elektrificeren. Daar hebben we dan ook vol op ingezet. Het voelt dan als een straf dat de overheid de energiebelasting zo verhoogt. Wij vallen in de tariefschijf met de grootste verhoging. De terugverdientijd van acht jaar wordt daardoor langer.” Een deel van de stroombehoefte vult hij in met zonnepanelen op zijn schuurdak (circa 75% van de stroombehoefte van de zonthermie-installatie wordt hiermee gedekt), de rest – waaronder de belichting – betrekt hij van het net.
Zou je andere telers adviseren om met zonthermie te starten? “Energietechnisch gezien wel. Maar als je het financieel bekijkt dan lijkt het nu interessanter om een WKK neer te zetten. Die is sneller terugverdiend. Ik vind het een achteruitgang in plaats van vooruitgang. Ik hoop dat de overheid nog bij zinnen komt en de netstroom minder zwaar gaat belasten.”

Tekst: Mario Bentvelsen