Het nieuwe LED rozenspectrum is veelbelovend, zo blijkt inmiddels uit onderzoek. Werden de proefnemers vorig jaar in het winterseizoen nog geconfronteerd met kleine knoppen, klein blad en een hoge mate van bedoorning bij Red Naomi!, dit jaar is deze afwijkende groei weggebleven. Wel was het afgelopen zomer een turbulente tijd. Dit vanwege teeltwisseling, een lastige, warme zomer en disbalans in knipstrategie. Zoeken naar de juiste plantbelasting is een uitdaging.
Het onderzoek naar 100% LED’s in de rozenteelt bij het Delphy Improvement Centre in Bleiswijk heeft een bijzonder jaar doorgemaakt. “Het leek wel een achtbaan”, zo beschrijft onderzoeker Arie de Gelder van Wageningen University & Research het verloop. Samen met teeltmanager Rick van der Burg en plantspecialist Leontiene van Genuchten van Signify neemt hij de bevindingen van het afgelopen jaar door. Een jaar van lastige, maar ook goede momenten.
Nieuw spectrum
Eind maart 2018 heeft de onderzoeksafdeling met OPAC-warmtewisselaars een nieuwe belichtingsinstallatie gekregen. Het jaar daarvoor bleek namelijk dat het kleurenspectrum van de LED’s minder geschikt was voor een installatie met uitsluitend LED’s. In de winter van 2016/17 constateerden onderzoekers en telers dat de knoppen kleiner, het blad donkerder en de bedoorning van de takken hoger was dan gewenst. In de wandelgangen ontstond al snel de term ‘het syndroom’.
Een proef van Signify bij het naastgelegen Wageningen University & Research leverde een verbeterd rozenspectrum op. De lichtinstallatie in de onderzoeksafdeling werd vervangen door Philips GreenPower LED toplighting met het nieuwe spectrum, waarbij ook de lichtintensiteit is verhoogd van 205 naar 260 µmol/m²/s.
Minder weerbaar
Er volgde nog een verandering. In april is een deel van het gewas Red Naomi! vervangen door Avalanche+, om ook het effect van het nieuwe rozenspectrum te testen op een ander ras. Zo kwam een jong gewas naast een ouder gewas te staan. De proefnemers moesten weer balans brengen in deze afdeling.
“Een deel van de afdeling had minder verdampend oppervlak”, legt Van der Burg uit. “Het was daardoor warmer, droger. Daar hebben we iets te laat op gecorrigeerd. Zelfs een beetje over gecorrigeerd.” De hete zomer van 2018 hielp niet echt mee aan het herstel. Doordat de lucht in de afdeling droger was dan gebruikelijk, nam de koelcapaciteit van de warmtewisselaars af.
De disbalans uitte zich in een minder weerbaar gewas, gevoelig voor meeldauw. “Meeldauw heeft vocht nodig om te kiemen en juist een droog klimaat om zich te ontwikkelen”, verklaart De Gelder. “Beide situaties hebben zich voorgedaan. Vermoedelijk hebben we daardoor meer aan meeldauwbestrijding moeten doen dan in voorgaande jaren.” Ook luis en trips lagen op de loer.
Knipstrategie
Veel discussie ontstond afgelopen zomer over de knipstrategie. Door het aanhouden van iets te veel knippunten werden er bij Red Naomi! wel veel takken geoogst, maar de takken waren niet zwaar genoeg. Nadat deze strategie rigoureus werd aangepakt, door onderdoor knippen en takken inbuigen, is de kwaliteit van de takken duidelijk verbeterd. “Soms moet je geduld hebben. De uitgroeiduur is zes weken, dus een aanpassing in knipstrategie laat zich pas veel later zien”, licht Van Genuchten toe.
Ondertussen groeide het jonge gewas Avalanche+ voorspoedig. Hoewel de etmaaltemperatuur was afgestemd op Red Naomi! waren zowel onderzoekers als telers zeer te spreken over de gewasontwikkeling bij dit ras. De Gelder: “We zagen een gezond en groeizaam gewas, met dikke takken.”
Kwaliteit op niveau
Na het jojo-effect in plantbelasting bij Red Naomi! stond het gewas er afgelopen najaar goed bij, zodat eindelijk het voordeel van het nieuwe spectrum naar voren kon komen. Begin december ontstond nog een dip in de productie, vanwege het opofferen van takken en het aanmaken van voldoende bladpakket. Het aantal knippunten was nog steeds iets te laag. De kwaliteit van de geoogste takken was inmiddels weer van topniveau.
Van Genuchten: “Vanaf dat moment hebben we de negatieve kwaliteitsaspecten van het oude spectrum niet meer gezien. De bladkleur en knopgrootte waren goed en we zagen minder bedoorning op de takken.” Het syndroom was dus verdwenen bij Red Naomi!. Het gewas Avalanche+ ging voor het eerst de winter in en reageerde goed of nog beter op het nieuwe spectrum. De proefnemers zagen minder bloemen met een rode rand dan in de praktijk gebruikelijk is. Bovendien waren de resultaten van de uitbloeiproeven goed.
100% LED’s kan
“De resultaten die we nu hebben behaald zijn echt wel te danken aan het verbeterde spectrum. We kunnen inmiddels concluderen dat rozen telen met 100% LED’s technisch mogelijk is, vergeleken met andere belichtingsstrategieën. Het moet alleen nog blijken uit de productie”, vindt De Gelder.
Het laatste is misschien meer afhankelijk van de gewashandelingen dan van het licht. Van der Burg: “De productie is nog steeds te laag, maar dat verwachten we onder controle te krijgen met een goede knipstrategie. Arbeid is toch een belangrijk aspect dat bijdraagt aan het succes van de teelt. We willen graag meer inzicht krijgen in de gewenste plantbelasting, maar die is moeilijk te bepalen bij dit gewas.”
In de winter is de aantasting van meeldauw sterk afgenomen. Eén keer trad wat Botrytis op, die mogelijk gelinkt is aan een vochtige periode. Ten opzichte van voorgaande jaren krijgt het gewas beduidend meer warmte via de buizen onder het gewas. Daarbij wordt de etmaaltemperatuur niet hoger dan bijvoorbeeld een belichte teelt met SON-T lampen. Het vochtdeficit (VD) mag in de belichte nacht niet dalen onder 2.
Aandacht meeldauw
Interessant wordt ook de voorjaarsperiode, nu het gewas weer in evenwicht is. Eigenlijk is nu aangetoond dat 100% LED’s teelttechnisch mogelijk is, maar toch wordt er gepraat over vervolg van het onderzoek. De rozentelers zijn in ieder geval gemotiveerd om door te gaan. Een nieuwe proefopzet is in voorbereiding, waarbij meeldauwbestrijding of liever het voorkomen ervan, waarschijnlijk extra aandacht gaat krijgen. Het onderzoek is mogelijk gemaakt door Kas als Energiebron, de gewascoöperatie Roos van Glastuinbouw Nederland en Signify.
Tekst en beeld: Pieternel van Velden
