Nieuwe onderzoeksfaciliteit voor daglichtloos telen in Bleiswijk

Nieuwe onderzoeksfaciliteit voor daglichtloos telen in Bleiswijk

Onlangs tekende een consortium van Light4Food, Maurice Kassenbouw, Signify en Ridder een contract voor het realiseren van een nieuwe onderzoeksfaciliteit op de locatie van Wageningen Universiteit & Research in Bleiswijk. Het gaat om vier licht- en luchtdichte cellen voor zowel opgaande gewassen als meerlagenteelt.

Een deel van de cellen wordt uitgevoerd met dynamisch regelbare LED-belichting om zowel de effecten van het lichtniveau als het lichtspectrum te kunnen onderzoeken. Om de gewasreacties onder extreme condities te kunnen volgen is gekozen voor zeer hoge lichtniveaus tussen 1.000 en 1.500 µmol PAR.

Intensieve monitoring

Via een uitgebreid meet- en regelsysteem worden de fotosynthese, de opname van water en nutriënten en de groei van het hele gewas meetbaar gemaakt, waarbij verschillende voedingsoplossingen onafhankelijk van elkaar kunnen worden aangeboden. Ook de energiebalans en het klimaat in de cellen worden intensief gemonitord. De faciliteit wordt naar verwachting in het eerste kwartaal van 2020 opgeleverd.

Tekst en foto: Mario Bentvelsen.

Gerelateerd

Zoektocht naar optimale spectrum is uitdagend traject

Zoektocht naar optimale spectrum is uitdagend traject

De kwaliteit was prima, zeker in vergelijking met voorgaande jaren. Kenners spraken al wekenlang unaniem over een absolute topnotering. De keuze voor een rustige strategie leek zijn vruchten af te werpen; een aangename oase in een woestijn van opportunistische aandachttrekkerij. Al in een vroeg stadium werd gekozen voor tussenbelichting, maar het langzaam inzakkende toplicht maakte uiteindelijk misschien wel het verschil bij het grote publiek.

Nee, dit betreft geen samenvatting van een recent belichtingsonderzoek, dit gaat – natuurlijk – over de winst van Duncan Laurence vorige maand bij het Eurovisie Songfestival. Want sinds zaterdagavond 18 mei hebben alle Nederlandse media het immers over het ‘muzikale wonder van Tel Aviv’.
Maar wat zou dit megaspektakel tegenwoordig zijn zonder LED’s? Een overdaad aan ‘mollen’ werd door menig deelnemend land over de televisiekijker uitgestort, niet zelden om het muzikale onvermogen te verbloemen. De regisseur en lichttechnicus van het winnende liedje Arcade verdienen echter een buiging, om de eenvoudige reden dat zij zorgvuldig het juiste spectrum zochten en wisten te vinden. Met een topproductie en -positie als resultaat.

Perspectiefrijk

En precies die voortdurende zoektocht naar het optimale spectrum staat centraal in de juni/juli-editie van Onder Glas, met als thema Belichting. Een zoektocht die aan de ene kant leidt tot antwoorden, maar anderzijds ook nieuwe vragen oproept. Rood, blauw en verrood hebben in diverse gewassen al geleid tot een perspectiefrijk spectrum. Veelzeggend is de grootschalige keuze van diverse Belgische tomatentelers voor hybride of full-LED; interessant zijn de eerste onderzoeksresultaten naar de meerwaarde van witte LED’s. Er zijn op het gebied van belichting nog veel vragen voor nieuw of aanvullend onderzoek. Vragen ook waar de wetenschap het antwoord soms al op dacht te hebben.

Boeiend

Het kan en moet anders met het kunstlicht. Opnieuw kijken naar de natuur is stap 1, opnieuw ontdekken stap 2. Een boeiende maar lastige uitdaging voor onderzoekers. Conclusie op voorhand is dat de sector nog veel te ontdekken heeft, we staan aan de vooravond van Het Nieuwe Belichten. Dus, om in muzikale sferen te blijven, ‘LED it be’.

Roger Abbenhuijs.

Gerelateerd

Nog steeds te korte internodiën in belicht paprikagewas

Nog steeds te korte internodiën in belicht paprikagewas

Nog steeds is de strekking van het paprikagewas in de belichtingsproef bij het Delphy Improvement Centre in Bleiswijk onderwerp van discussie voor de leden van de begeleidingscommissie, zo meldt adviseur Jeroen Zwinkels van Delphy. Zelfs nu de planten al wekenlang van het toenemende natuurlijke licht kunnen profiteren neemt deze nog niet veel toe.

Vakblad Onder Glas deed in april 2019 verslag van het belichtingsonderzoek bij paprika met LED’s en hybride belichting, met daarin de productiecijfers tot en met week tien. Op dat moment was de productie bij de behandeling met hybride en verrood licht het hoogst, namelijk 14 kg per m2, waarbij de eerste oogst in week 47 plaats vond. Deze behandeling lag 2 kg per m2 voor op 100% LED met verrood, 100% LED en hybride belichting.
Zwinkels meldt dat het verschil nog steeds aanzienlijk is en in dezelfde verhouding ligt. Tot en met week 16 is de productie van de combinatie van hybride belichting met verrood licht 20 kg per m2. De andere productiecijfers zijn 16,8 kg per m2 bij 100% LED met verrood, 16,6 kg per m2 bij 100% LED en 16,8 kg per m2 bij hybride belichting.

Uitdagingen

“Er zijn zeker voldoende uitdagingen om het onderzoek voort te zetten in september”, legt hij uit. Het plan is om de proef uit te breiden van twee afdelingen van 150 m2 naar één afdeling van 1.000 m2. “De hele winter door was de lengte van de internodiën gemiddeld slechts 3 cm. De compacte groei zorgt er voor dat het gewas bijna niet is in te draaien. Ook clippen is bijna niet te doen.”
Een ander opvallend detail in de proef is de snelle veroudering van het blad. Bij metingen is gebleken dat de bladeren die 20 cm onder de kop zitten bijna geen assimilaten meer aanmaken. Dat is verontrustend. De adviseur hoopt dat er meer duidelijkheid komt waar de oorzaak van deze afwijkende groei ligt.
Voor de komende periode ligt de focus op meer groei, waarbij de zetting en het gemiddeld vruchtgewicht op hetzelfde niveau blijven. Er wordt dan minder belicht, waarbij de temperaturen weer wat omlaag gaan naar ‘normale’ instellingen. De proefnemers verwachten dat de strekking dan weer zal toenemen en de zetting volgens een onbelicht zettingspatroon gaat verlopen.
Het onderzoek valt binnen het programma Kas als Energiebron en is gefinancierd door het Ministerie van LNV en de gewascoöperatie Paprika, ondersteund door Signify. De proefleiding is in handen van Delphy Improvement Centre en de uitvoering gebeurt in samenwerking met Plant Lighting.

Tekst: Pieternel van Velden.

Gerelateerd

Glastuinbouw Energiedag in teken van duurzame toekomst (2)

Glastuinbouw Energiedag in teken van duurzame toekomst (2)

Wat wordt de nieuwe economische realiteit voor de glastuinbouw? Gaan we het Klimaatakkoord op tijd halen? Wie gaat dat betalen? Kunnen we aardwarmte opschalen? Komen de warmtenetten van de grond? Zijn er kansen voor biomassa? Kunnen we al overstappen op LED-belichting? Wat moeten we met aqua- en zonnethermie? Hoe lang blijft de WKK rendabel? Deze en vele andere vragen kwamen aan bod tijdens de Glastuinbouw Energiedag op 8 maart in De Meern.

Jeroen Larrivee van BlueTerra ging voor de lunch wat dieper in op de vooruitzichten voor biomassa, dat inmiddels in Nederland een aandeel heeft van 60% in de totale hoeveelheid opgewekte duurzame energie (nu 7% van totale energieproductie). Met het imago van houtige biomassa gaat het helaas wat minder: “Particuliere houtstook leidt tot problemen, waardoor de hele sector in een kwaad daglicht is gekomen. De open haard is een ramp.”

Houtige biomassa

Er staan op dit moment 80 houtketels in Nederland met een vermogen van meer dan 1 MW, waarvan 15 bij tuinders. Larrivee verwacht de komende jaren steeds grotere biomassacentrales, en ook meer bijstook in kolencentrales. Hij verwacht ook meer diversiteit in brandstoffen, naast houtsnippers ook shreds en pellets. “Houtpellets zijn serieus duurder dan shreds, maar er is een goedkopere installatie voor nodig. Houtige biomassa is nu nog interessant voor de baseload, maar dit zal naar middenlast en pieklast verschuiven, mits de SDE of andere steunmaatregelen overeind blijven”, aldus Larrivee. Het is om die reden nu nog interessant, maar na 2025 waarschijnlijk een aflopende zaak.

LED heeft de toekomst

Arie de Gelder van Wageningen University & Research ging na de lunch in op de ontwikkelingen in LED-belichting. Die overigens langzamer verlopen dan tien jaar geleden werd verwacht. Na een uitgebreide verhandeling over de plantkundige aspecten van lichtwaarneming en de reacties van insecten en bestuivers op licht, kwamen de voordelen van LED aan bod: ze zijn snel schakelbaar, hebben een instelbare intensiteit, bieden veel mogelijkheden per golflengte en geven steeds meer output per Joule (circa 3 mmol per Joule). Ook is de warmteafgifte te sturen met behulp van waterkoeling. Naast succesverhalen zijn er ook tegenslagen, zoals het onderzoek in roos heeft aangetoond.
De Gelder verwacht in de toekomst een steeds betere kleurbalans per gewas, een hogere lichtintensiteit (tot 300 mmol en hoger) en hybride belichting als opstap naar volledige LED-belichting. In klimaatcellen zal LED de tl-buis vervangen, mits het gewas een hoge toegevoegde waarde heeft. “Gewassen met inhoudsstoffen in combinatie met lichtkleuren: daarin valt nog een hele wereld te winnen.”

Zonnethermie

Robert van Diemen van HRsolar projects ging nader in op het fenomeen zonnethermie, ook bekend als de zonneboiler. Dat deze techniek ook grootschalige toepassingen kent is vrij onbekend. Ook minder bekend is het feit dat 60% van de wereldwijd opgestelde zonenergie bestaat uit zonnethermie. “Het gaat om een uitontwikkeld product, het bestaat al sinds 1881. En het is met vrijwel alle primaire warmtebronnen te combineren, behalve geothermie.”
Er zijn meer voorwaarden voor een succesvolle exploitatie in de glastuinbouw: je moet warmtevraag in zomermaanden hebben, een buffer is een groot voordeel en ideaal is water van 38 graden of lager, aldus Van Diemen. Bij hoge retourtemperaturen, geothermie of een tekort aan ruimte voor de collectoren is zonnethermie niet haalbaar. “De businesscase is wel SDE+ afhankelijk, zonder subsidie is het niet rond te rekenen. De terugverdientijd is gemiddeld 6 tot 7 jaar, de technische levensduur 25 jaar. In combinatie met een WKO is zonnethermie het interessants.” Voor WKO bronregeneratie geldt in Nederland echter een beperking tot 25 graden, maar in Denemarken is al 90 graden toegestaan.

CO2-afvang uit biomassa

Nick ten Asbroek van Frames, een systeembouwer in renewables en CO2, is druk bezig met de ontwikkeling van CO2-afvang uit biomassa. Er is een complete installatie ontwikkeld voor drie tuinbouwbedrijven, compleet met warmte- en CO2-buffer. De techniek voor CO2-afvang is in de kern dezelfde als wordt gebruikt bij afvalbedrijven. De verwachte prijs is minder dan 15 euro per ton (opex). “CO2 uit de buitenlucht afvangen is hartstikke lastig en kost meer energie. In de rookgassen van een biomassastookinstallatie is de concentratie CO2 veel hoger. De techniek kan uit bij een ketel van minimaal 7 MW”, aldus Ten Asbroek. “Een razend interessante ontwikkeling”, vindt Stijn Schlatmann van BlueTerra.

Dit is deel 2 van het verslag van de Tuinbouw Energiedag 2019. Lees ook deel 1 van deze reportage.

Gerelateerd

Greenport Arnhem-Nijmegen organiseert excursie LED-verlichting in praktijk

Greenport Arnhem-Nijmegen organiseert excursie LED-verlichting in praktijk

Clemens Borgijink is een van de eerste Bouvardiatelers die zelf onderzoek doet naar de mogelijkheden om LED-licht en SON-T licht in combinatie in te zetten bij de Bouvardiakweek. Greenport Arnhem-Nijmegen organiseert op 7 maart een excursie bij de innovatieve teler waarbij uitgebreid aandacht wordt besteed aan de mogelijkheden van LED-verlichting binnen de glasteelt.

De bijeenkomst bij Borgijink Bouvardia vindt plaats van 19.30 uur tot 21.30 uur. Telers en andere geïnteresseerden die aan de excursie willen meedoen, kunnen zich tot 4 maart aanmelden door een mail te sturen naar r.vorage@greenportarnhemnijmegen.nl. Na aanmelding ontvangen zij een definitieve bevestiging van deelname.

Programma excursie

De bijeenkomst bij Borgijink Bouvardia start om 19.30 uur met de ontvangst van de deelnemers. Van 19.35 tot 20.10 uur geeft René Corsten van Delphy een lezing over de toepassing van LED in de tuinbouw, gevolgd door een rondleiding door de proefopstelling bij de kwekerij met toelichting door Borgijink. Om 20.40 uur legt Stefan Hendriks van Signify uit hoe LED-belichting werkt, waarna van 21.15 tot 21.30 uur tijd is voor discussie en vragen uit de zaal. Hierna is het programma afgelopen.

Volgende stap

Met de inzet van een combinatie van LED-verlichting en SON-T verlichting, hoopt Clemens Borgijink een volgende stap te zetten in het verbeteren van de kwaliteit van de Bouvardia. Voor de proef met LED-verlichting stelde de teler daarom een aantal doelstellingen op: het verhogen van de kwaliteit van de bloemen, stevigere takken, meer takken per m2 en een langere houdbaarheid van de bloemen.

Van groente naar Bouvardia

Het familiebedrijf van Borgijink heeft niet altijd Bouvardia geteeld. Bij de oprichting in 1965 kweekte vader Henk Borgijink groente en na de verhuizing naar Groessen in 1994 verschoof de focus naar de teelt van komkommers. Na de overname van zoon Clemens Borgijink en zijn vrouw Inge, stapte het bedrijf in 2003 over op de teelt van Bouvardia. Die beslissing kwam voort door de sterke schaalvergroting en veranderende marktomstandigheden.

Bron: Greenport Arnhem Nijmegen. Foto: Borgijink Bouvardia.

Gerelateerd